Ortaklar arasındaki uyuşmazlıklar patlak verdiğinde tarafların çoğu, yıllardır sözlü yürüttükleri bir ilişkiyi belgeyle anlatmak zorunda kaldıklarını fark eder. Şirket içi ihtilaflarda ispat sorununu azaltmanın yolu, uyuşmazlık çıkmadan önce delil düzenini kurmaktan geçer. Bu rehber, 6102 sayılı TTK'nın ticari defterler ve ortaklık ilişkilerine dair düzeni ile TBK'nın sözleşme serbestisi çerçevesinde delil sözleşmesinin pratik işlevini ele alır.
Delil Sözleşmesi Ne Yapar, Ne Yapamaz
Taraflar, aralarındaki uyuşmazlıkta hangi delillerle ispat yapılacağını önceden kararlaştırabilir. Bu, uygulamada ispatı belirli belgelere hasretmek veya belirli kayıtları kesin delil saymak biçiminde görülür. Ancak delil sözleşmesi, kamu düzenine ilişkin kuralları ve hâkimin resen araştıracağı hususları bertaraf etmez. Sınırsız bir araç değil, doğru kurgulandığında tartışmayı daraltan bir tekniktir.
Ticari Defterlerin İspat Gücü
TTK kapsamında usulüne uygun tutulan defterler, taraflar arasındaki ticari işlerde önemli bir ispat aracıdır. Fakat defterlerin açılış ve kapanış onaylarının bulunması, kayıtların birbirini doğrulaması ve dayanak belgelerin saklanmış olması gerekir. Kayıt ile fatura arasındaki uyumsuzluk, defterin sahibinin aleyhine sonuç doğurabilir.
Bilgi Alma Talebini Kayda Geçirmek
- Talep yazılı yapılmalı ve gönderim tarihi belgelenmelidir
- Hangi belgenin istendiği tek tek yazılmalıdır
- Cevapsız kalan talep, sonraki aşamada başlı başına bir dayanaktır
- Genel kurul tutanağına geçirilen talep en güçlü kayıttır
Uyuşmazlık Çözüm Klozunun Sınanması
Esas sözleşmede veya ortaklar sözleşmesinde yer alan tahkim ya da yetki klozu, dava açılmadan önce mutlaka okunmalıdır. Yanlış mercie yapılan başvuru zaman ve masraf kaybettirir; bu arada şirket içindeki fiilî durum aleyhe değişebilir. Klozun kapsamı yalnızca belirli konuları içeriyorsa, uyuşmazlığın hangi başlığa girdiği ayrıca değerlendirilmelidir.
Son Değerlendirme
Ortaklık ihtilaflarında şirketin türü, pay yapısı ve sözleşme metni sonucu belirler. Yazılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; şirket belgeleri incelenmeden atılacak adımlar geri dönüşü zor sonuçlar doğurabileceğinden hukuki destek alınması önerilir.