Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik uyuşmazlıklar, TTK ve TBK ekseninde yürüyen ancak büyük ölçüde tutanak ve kayıt okumaya dayanan davalardır. Pay sahibinin haklı olması yetmez; haklılığın toplantı belgeleriyle gösterilmesi gerekir. Bu rehber, dava öncesi belge hazırlığına ve tarafların yaptığı delil düzenlemelerinin etkisine odaklanmaktadır.
Karar sakat mı, yok hükmünde mi
İlk ayrım, kararın iptal edilebilir nitelikte mi yoksa baştan geçersiz mi olduğudur. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iddiası iptal davasının konusunu oluşturur ve bu dava karar tarihinden itibaren üç aylık süreye tabidir. Buna karşılık pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran nitelikteki kararlar bakımından farklı bir hukuki rejim söz konusudur. Bu nitelendirme baştan yapılmadığında dilekçe yanlış eksene oturur.
Toplantı öncesi ve sonrası belge listesi
- Çağrının usulüne uygun yapıldığını gösteren ilan ve bildirim örnekleri.
- Gündem maddelerinin metni ve gündeme bağlılık ilkesine aykırılık iddiası varsa karşılaştırma.
- Hazır bulunanlar listesi, vekâletnameler ve pay defteri kayıtları.
- Toplantı tutanağı ve muhalefet şerhinin tutanağa geçirilmiş hâli.
- Finansal tablolar, bağımsız denetim raporu ve varsa yönetim kurulu faaliyet raporu.
Muhalefet şerhi: en kritik tek satır
Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren pay sahibinin muhalefetini tutanağa geçirtmesi, dava hakkı bakımından belirleyici olabilir. Uygulamada bu şerhin ya hiç yazılmadığı ya da hangi maddeye ilişkin olduğu anlaşılmayacak kadar genel yazıldığı görülür. Şerh, itiraz edilen gündem maddesi numarası ve gerekçesiyle birlikte kayda geçirilmelidir.
Delil sözleşmesinin sınırları
Ortaklar arasındaki sözleşmelerde, uyuşmazlığın belirli delillerle ispatlanacağına dair kayıtlara sıkça rastlanır. HMK, tarafların bu yönde anlaşma yapabilmesine imkân tanımakla birlikte bu serbestinin sınırları vardır. Böyle bir kayıt varsa, ticari defterlerin ve elektronik yazışmaların hangi ölçüde delil olarak kullanılabileceği dava açılmadan önce değerlendirilmelidir; aksi hâlde toplanan malzeme dosyada karşılık bulmaz.
Değerlendirme
Şirketler hukuku uyuşmazlıklarında süre kısadır ve belgelerin çoğu şirketin elindedir; bu nedenle hazırlık toplantı gününden itibaren başlar. Yukarıdaki çerçeve genel bilgi amaçlıdır, pay yapısı ve esas sözleşme hükümleri sonucu değiştirebilir; adım atmadan önce dosyanın incelenmesi gerekir.