Ortaklar arasındaki güven kaybı çoğu zaman tek bir davayla değil, birbirini izleyen birden çok başvuruyla sonuçlanır. Bu nedenle ilk adımın nereye atılacağı, yani hangi mahkemenin veya hangi çözüm merciinin devreye gireceği, sonraki tüm hamleleri belirler.
Uyuşmazlığın Türüne Göre Yetki
TTK kapsamındaki şirket işlerine ilişkin davalar asliye ticaret mahkemesinde görülür. Şirketin iç işleyişine, organ kararlarına ve ortaklık sıfatına ilişkin uyuşmazlıklarda şirket merkezinin bulunduğu yer mahkemesi belirleyicidir. Buna karşılık ortaklar arasında yapılan ve şirketten bağımsız borç ilişkisi doğuran sözleşmelerde, TBK ve genel yetki kuralları çerçevesinde davalının yerleşim yeri veya ifa yeri gündeme gelebilir. İki grubu ayırmadan hazırlanan dilekçeler yetki itirazıyla karşılaşır.
Organ Kararlarına Karşı Başvuru
Genel kurul kararlarının iptali istemi, kanunda öngörülen kısa süreye tabidir ve süre geçtikten sonra karar tartışılamaz hâle gelir. Yönetim organının işlemlerine karşı ise sorumluluk davası ve gerekli hâllerde tedbir talepleri gündeme gelir. Bu başvurularda hazırlanması gereken belgeler şunlardır:
- Toplantıya çağrı, hazır bulunanlar listesi ve toplantı tutanağı.
- Muhalefet şerhinin usulüne uygun kaydedildiğini gösteren belge.
- Tescil ve ilan kayıtları ile ana sözleşmenin güncel hâli.
- Tartışma konusu işleme ilişkin defter ve muhasebe kayıtları.
Ticari Davalarda Arabuluculuk Filtresi
Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur. Ancak organ kararlarının iptali gibi tespit ve iptal nitelikli taleplerde bu şartın uygulanıp uygulanmayacağı talebin niteliğine göre değerlendirilir. Karma nitelikli dosyalarda güvenli yaklaşım, alacak kalemi bakımından arabuluculuk sürecinin tamamlanmasıdır.
Sözleşmedeki Tahkim ve Yetki Şartı
Pay sahipleri sözleşmesinde veya ana sözleşmede geçerli bir tahkim şartı varsa, uyuşmazlık mahkeme yerine hakem önüne taşınır. Bu hükümlerin kapsamı dikkatle okunmalıdır; bazı şartlar yalnızca belirli uyuşmazlık türlerini kapsar. Tacirler arasında kararlaştırılan yetki sözleşmeleri de HMK çerçevesinde geçerlidir ve dava açılacak yeri değiştirir.
Şirketin İşleyişini Koruyan Çözüm Tercihi
Ortaklar arası davalar şirketin ticari itibarını, kredi ilişkilerini ve ihale başvurularını olumsuz etkileyebilir. Bu nedenle pay devri, kâr dağıtımı düzenlemesi veya ayrılma bedeli üzerinde anlaşma çoğu dosyada değeri koruyan seçenektir. Buna karşılık defterlere erişim engelleniyor, şirket kaynakları tek taraflı kullanılıyor veya azınlık pay sahibi bilgi alma hakkından yoksun bırakılıyorsa, yargısal denetim tek etkili yol hâline gelir. Tercih, şirketin faaliyet sürekliliği ile hak kaybı riski karşılaştırılarak yapılmalıdır.
Bu içerik genel bilgi sunar; şirket türü ve sözleşme metinleri sonucu değiştirir. Adım atmadan önce şirket belgelerinizle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.