Ticari sözleşmelerde uyuşmazlık genellikle esaslı bir ihtilaftan değil, tarafların birbirine ne söylediğini ispat edememesinden büyür. TTK, TBK ve 6102 sayılı Kanun çerçevesinde kurulan ilişkilerde tahkim kaydı ile bildirim klozu birbirine bağlıdır; biri eksikse diğeri de işlevini kaybeder. Bu rehber, sözleşme aşamasında tebligat gecikmesi riskini baştan kapatmaya dönük bir kontrol listesidir.
Bildirim Klozu Sessiz Bir Risk Kaynağıdır
Sözleşmelerin sonuna standart biçimde eklenen bildirim maddesi, ihtilaf çıktığında en çok tartışılan hükümlerden biri haline gelir. Bildirimin hangi kanaldan yapılacağı, hangi anda yapılmış sayılacağı ve adres değişikliğinin nasıl bildirileceği yazılmadığında, gönderilen ihtarın hüküm doğurup doğurmadığı belirsizleşir. Özellikle temerrüt, fesih ve süre uzatımı gibi sonuçları bildirime bağlanmış hükümlerde bu belirsizlik doğrudan esasa etki eder.
Tahkim Kaydının Sağlamlık Testi
- Tahkime gidilecek uyuşmazlıkların kapsamı açık biçimde tanımlanmış mı?
- Hakem sayısı, seçim usulü ve tahkim yeri belirlenmiş mi?
- Yargılama dili ve uygulanacak hukuk yazılmış mı?
- Kurumsal tahkim tercih edilmişse kurum adı tereddütsüz gösterilmiş mi?
- Geçici hukuki koruma taleplerinin hangi mercie yapılacağı düzenlenmiş mi?
- Tahkim kaydı ile sözleşmedeki yetkili mahkeme hükmü çelişiyor mu?
İmza Öncesi Kontrol Listesi
- Tarafların ticaret unvanı, sicil bilgisi ve tebligata esas adresi eksiksiz yazılır.
- KEP adresi belirtiliyorsa, bunun aktif olarak izleneceği kabul edilmiş olur; sorumlu belirlenir.
- Adres değişikliğinin karşı tarafa bildirilme usulü ve bildirilmemesinin sonucu düzenlenir.
- Bildirimin hangi anda ulaşmış sayılacağı açık bir cümleyle tanımlanır.
- Fesih ve temerrüt bildirimleri için ayrı, daha güvenli bir kanal öngörülür.
Uyuşmazlık Doğduktan Sonraki İlk Hafta
İhtilaf ortaya çıktığında sözleşme metni yeniden okunmalı ve bildirim rejimi bir kez daha teyit edilmelidir. Sözleşmede öngörülen kanal dışında yapılan yazışmalar, iyi niyetli olsa bile hukuki sonuç doğurmayabilir. Aynı dönemde ticari defter kayıtlarının, cari hesap mutabakatlarının ve teslim belgelerinin bir araya getirilmesi, ileride hakem heyeti veya mahkeme önünde anlatımın belgeyle desteklenmesini sağlar.
Değerlendirme
Ticari sözleşmelerde önleyici çalışma, sonradan yürütülecek yargılamadan çok daha ekonomiktir. Bu metin genel bir çerçeve sunmakta olup sektöre ve işlemin yapısına göre farklı düzenlemeler gerekebileceğinden, sözleşme metninin imzadan önce hukuken incelenmesi önerilir.