Ticari uyuşmazlıklarda dosyanın gücü, çoğu zaman sözleşme metninden çok o sözleşmenin nasıl uygulandığını gösteren kayıtlardan doğar. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nda, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri bakımından arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür. Bu nedenle ticari bir uyuşmazlıkta ilk soru, talebin bu kapsama girip girmediğidir.
Talebin Niteliğini Baştan Belirlemek
Bir uyuşmazlık aynı anda hem para alacağı hem de tespit ya da sözleşmenin sona erdirilmesi talebini içerebilir. Talep kalemlerinin niteliği ayrıştırılmadan hazırlanan dosyalarda, dava şartına tabi kalem için gerekli adım atlanabilir. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce her talep, konusu ve hukuki dayanağıyla birlikte tabloya dökülmelidir.
Sözleşmenin Uygulanmasını Gösteren Kayıtlar
- Sipariş, teslim, kabul ve muayene aşamalarına ilişkin belgeler
- Faturalar ile cari hesap ekstreleri ve mutabakat yazışmaları
- Sözleşmede öngörülen bildirim ve ihbarların yapıldığını gösteren kayıtlar
- Ek protokoller, zeyilnameler ve fiilî uygulamayı gösteren yazışmalar
- Teminat mektubu, rehin veya kefalet gibi güvencelere ilişkin belgeler
Bildirim Yükümlülüklerinin İhmali
Ticari ilişkilerde ayıp bildirimi, temerrüde düşürme ve fesih iradesinin karşı tarafa ulaştırılması gibi adımlar, çoğu kez sözleşmede ya da Türk Borçlar Kanunu'nda öngörülen biçim ve zamana bağlanmıştır. Uygulamada bu bildirimler telefonla ya da anlık mesajlaşma yoluyla yapılmakta, ancak sonradan ispat edilememektedir. Bildirimlerin yazılı ve tebliği belgelenebilir bir kanalla yapılması, dosyanın en kolay güçlendirilebilen yönüdür.
Uyuşmazlık Çözüm Kaydının Okunması
- Sözleşmede tahkim şartı bulunup bulunmadığı incelenir; varsa kapsamı ve geçerliliği değerlendirilir.
- Yetkili mahkemeye ilişkin kayıt, tarafların tacir sıfatı gözetilerek okunur.
- Uygulanacak hukuk ve dil kaydı, yabancı unsurlu sözleşmelerde ayrıca ele alınır.
- Dava şartı arabuluculuk gerekiyorsa başvuru, zamanaşımı takvimiyle birlikte planlanır.
- Delil sözleşmesi niteliğindeki kayıtların ispat üzerindeki etkisi tespit edilir.
Kapanış
Ticari dosyalarda usule ilişkin bir eksiklik, esasen güçlü bir talebi bile sonuçsuz bırakabilir; buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşmenizi ve yazışmalarınızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz, izlenecek yolu netleştirir.