Sözleşmeye konu mal veya işin ayıplı çıkması halinde tartışma çoğu zaman ayıbın varlığında değil, ne zaman fark edildiğinde ve satıcıya nasıl bildirildiğinde düğümlenir. TBK, HMK ve TKHK ekseninde yürüyen bu uyuşmazlıklarda alıcının elini güçlendiren şey, ayıbın teslim anında mevcut olduğunu gösterebilecek bir kayıt zinciridir. Bildirim yapılmadan geçen zaman ise, haklı bir talebi dahi tartışmalı hale getirir.
Ayıbın Türü İspat Yolunu Belirler
Açık ayıp, olağan bir gözden geçirmeyle fark edilebilen eksikliktir; gizli ayıp ise kullanımla ortaya çıkar. Hangi kategoride olduğunuz, muayene ve ihbar beklentisinin ağırlığını değiştirir. Satıcının ayıbı bildiği halde sustuğu iddia ediliyorsa, bu iddianın kendisi ayrıca ispat edilmesi gereken bir vakıadır ve yazışmalar, ilan metinleri, teknik şartname gibi belgelerle desteklenmelidir.
Teslimden İtibaren Kayıt Zinciri
- Teslim tutanağı, sevk irsaliyesi ve fatura tarihlerinin birbirini doğrulaması sağlanır.
- Ürünün ilk kullanımına ilişkin görüntü ve tarih bilgisi saklanır.
- Arıza ortaya çıktığında yetkili servise başvuru kaydı alınır, servis formundaki teşhis ifadesi okunmadan imzalanmaz.
- Ayıp ihbarı yazılı ve tarihi belirlenebilir bir yolla yapılır; ihbarın içeriği talebi de kapsar.
- Onarım denemeleri ve tekrar eden arızalar ayrı ayrı belgelenir.
Seçimlik Hakları Doğru Sıralamak
Sözleşmeden dönme, bedelden indirim, ücretsiz onarım ve ayıpsız misliyle değişim talepleri farklı sonuçlar doğurur. Dilekçede tek bir talebe kilitlenmek yerine, öncelik sırası kurulması ve her talebin hesaplanabilir biçimde yazılması yerinde olur. Bedelden indirim isteniyorsa indirim oranının dayandığı teknik veri, dönme isteniyorsa iadenin nasıl gerçekleşeceği baştan açıklanmalıdır.
Süre Riski ve Bilirkişi İncelemesi
Ayıba ilişkin taleplerde zamanaşımı, satıcının ağır kusuru bulunup bulunmadığına ve sözleşmenin türüne göre farklılaşır. Bu nedenle ilk yapılması gereken, teslim tarihinden başlayan bir takvim çıkarmak ve delil tespiti ihtiyacını erken değerlendirmektir. Ürün kullanımla değişiyor veya bozuluyorsa, dava açılmadan önce delil tespiti yoluna gitmek, sonraki bilirkişi incelemesinin dayanağını korur.
Kapanış
Ayıp uyuşmazlıklarında ispat, çoğunlukla davadan çok önce, ilk şikâyet anında kazanılır ya da kaybedilir. Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır; sözleşmenizin hükümleri ve teslim tarihleri sonucu değiştirebileceğinden, adım atmadan önce belgelerinizi bir hukukçuyla gözden geçirmeniz önerilir.