Bir tazminat talebinin akıbeti çoğu zaman haklılıktan önce iki teknik meselede belirlenir: zararın belgeyle sayısallaştırılabilmesi ve talebin süresi içinde ileri sürülmesi. TBK, HMK ve tüketici işlemlerinde TKHK çerçevesinde yürüyen bu süreçte, güçlü bir olay anlatımı tek başına yeterli olmaz.
Zararın Kalemlere Ayrılması
Toplu bir rakam yazmak yerine zararı bileşenlerine ayırmak, hem ispatı hem hesaplamayı kolaylaştırır. Fiilî zarar, yoksun kalınan kazanç, tedavi ve onarım giderleri ile manevi zarar ayrı başlıklar altında ele alınmalıdır. Her kalem için karşılığında bir belge bulunmalı; belge yoksa o kalemin nasıl hesaplanacağı açıklanmalıdır. Bilirkişi incelemesi gerekecek dosyalarda, ham verinin daha dilekçe aşamasında düzenli sunulması raporun yönünü belirler.
Sorumluluk Türü İspat Yükünü Değiştirir
Talebin sözleşmeye aykırılığa mı yoksa haksız fiile mi dayandığı, sadece hukuki nitelendirme meselesi değildir; kimin neyi ispat edeceğini de belirler. Sözleşmesel ilişkide edimin gereği gibi ifa edilmediğinin ortaya konması ile haksız fiilde kusurun gösterilmesi farklı delil setleri gerektirir. Aynı olay her iki temele de dayandırılabiliyorsa, talebi kademeli kurmak ve her temel için ayrı delil listesi sunmak isabetli olur.
Sürenin Başlangıcı: En Sık Yapılan Hata
Zamanaşımı tartışmalarında asıl sorun sürenin uzunluğu değil, başlangıç anıdır. Haksız fiil kaynaklı taleplerde süre, zararın ve sorumlunun öğrenilmesiyle işlemeye başlar ve her hâlde daha uzun bir üst sınıra tabidir. Uygulamada zararın öğrenildiği an ile olayın gerçekleştiği an karıştırılır; gizli kalan zararlarda bu ayrım belirleyicidir.
- Öğrenme tarihini gösteren rapor, yazışma veya bilirkişi incelemesi saklanmalıdır.
- İhtarname ve dava öncesi başvurular tarihli biçimde dosyalanmalıdır.
- Fiil aynı zamanda suç oluşturuyorsa daha uzun bir sürenin uygulanabileceği ayrıca değerlendirilir.
İhtarname ve Yazışmaların Delil Değeri
Karşı tarafla yapılan yazışmalar iki yönlü çalışır: hem talebin varlığını ve tarihini gösterir, hem de karşı tarafın kabul veya ret beyanını belgeler. Bu nedenle sözlü görüşmeler mümkün olduğunca yazılı hâle getirilmeli, kısmi ödemeler ve verilen sözler kayıt altına alınmalıdır. Uzlaşma görüşmelerinde yapılan açıklamaların sonradan nasıl değerlendirileceği de baştan düşünülmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Zarar kalemleri ve süre hesabı olayın kendi verilerine göre değiştiğinden, talep oluşturmadan önce dosyanızın hukuki değerlendirmesini yaptırmanız uygun olacaktır.