Haksız fiilden doğan tazminat taleplerinde arabuluculuk, tarafları hızlı bir çözüme taşıyabildiği kadar, yanlış kurgulandığında zamanaşımı savunmasına kapı da aralayabilir. Bu rehber, TBK, HMK ve gerektiğinde TKHK hükümlerinin kesiştiği haksız fiil dosyalarında arabuluculuk aşamasını süre riskini büyütmeden yürütmeye odaklanır.
Önce Sorulacak Soru: Bu Uyuşmazlıkta Arabuluculuk Zorunlu mu
Haksız fiil tazminatı her hâlde dava şartı arabuluculuğa tabi değildir; zorunluluk, uyuşmazlığın kanunda sayılan türlerden biri olmasına bağlıdır. Alacağın ticari dava niteliği taşıyıp taşımadığı, tarafların tacir sıfatı ve talebin niteliği bu ayrımı belirler. Zorunlu olmadığı hâlde arabuluculuğa gidilmesi mümkündür, ancak bu tercihin sürelere etkisi ihtiyari başvuru ile dava şartı başvurusunda aynı değildir. Bu nedenle dosyanın ilk sayfasına yazılacak not, hangi rejimin uygulandığıdır.
Zamanaşımının İşleyişini Kaybettiren Beş Durum
- Fiili ve failin öğrenildiği tarihin belgeyle sabitlenmemesi, kısa zamanaşımının başlangıcını tartışmalı hâle getirir.
- Eylem aynı zamanda suç oluşturuyorsa ceza zamanaşımının daha uzun olabileceğinin gözden kaçırılması.
- Arabuluculuk sürecinin resmî kayda geçirilmeden, yalnızca taraf yazışmasıyla yürütülmesi.
- Son tutanağın imzalanmasından sonra dava için tanınan süre yerine genel zamanaşımına güvenilmesi.
- Zararın gelişen nitelikte olduğu durumlarda tek bir zarar tarihi varsayılması.
Arabuluculuk Masasına Hazırlıklı Gitmek
Haksız fiilde müzakerenin başarısı, zararın sayısallaştırılmasına bağlıdır. Maddi zarar kalemleri fatura, ödeme dekontu, onarım teklifi ve gelir kaybını gösteren kayıtlarla; bedensel zarar iddiası sağlık kuruluşu belgeleriyle; manevi tazminat talebi ise olayın kişilik hakkına etkisini gösteren somut anlatımla desteklenmelidir. Karşı tarafın kusur oranını tartışacağı öngörülüyorsa, olay yeri tespiti, tanık listesi ve varsa kamera kaydının süresi dolmadan temini için ayrı bir zaman planı yapılmalıdır.
Anlaşma ve Anlaşmama Senaryolarını Aynı Anda Kurmak
- Anlaşma metninde talep kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmesini isteyin; toplu ibare sonraki talepleri kapatabilir.
- Feragat ve ibra ifadelerinin kapsamını okuyun; ileride ortaya çıkabilecek zararlar için saklı tutma kaydı düşünülmelidir.
- Anlaşmama hâlinde dava dilekçesinin taslağını süreç bitmeden hazırlayın.
- Ödeme takvimi kararlaştırılıyorsa temerrüt sonuçlarını metne yazdırın.
- Son tutanağın tarihini takvime işleyip dava için kalan süreyi geri sayımla takip edin.
Kısa Değerlendirme
Arabuluculuk, süre riskini azaltan bir araç olabileceği gibi, kayıtsız yürütüldüğünde riski büyüten bir aşamaya da dönüşebilir. Belirleyici olan, sürecin her adımının tarihli belgeyle izlenebilir kılınmasıdır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; olayın gelişimi ve taraf sıfatları sürelerin hesabını değiştirebileceğinden, somut dosya için hukuki destek almanız önerilir.