Sözleşmeye aykırılık iddiasında haklı olmak ile haklılığı ispat edebilmek farklı şeylerdir. Uygulamada davaların önemli bir kısmı, tarafın haksız olmasından değil, iddiasını taşıyacak yazılı delili zamanında oluşturmamasından kaybedilir. Bu rehber, TBK, HMK ve TKHK çerçevesinde sözleşme ihlallerinde delil yönetimini ve ihtardan dava aşamasına uzanan kanıt zincirinin nasıl kurulacağını konu alır.
İhlalin türünü belirlemeden delil toplanamaz
Aynı sözleşmede karşılaşılan sorun, hiç ifa edilmeme, geç ifa veya ayıplı ifa biçiminde ortaya çıkabilir ve her biri farklı sonuçlara bağlanır. Geç ifada temerrüt anının belirlenmesi, ayıplı ifada ise ayıbın niteliği ve ihbar zamanı öne çıkar. Talebiniz sözleşmeden dönme mi, aynen ifa mı, yoksa tazminat mı olacak sorusunun cevabı da bu belirlemeye bağlıdır. Bu nedenle delil toplamaya başlamadan önce ihlal türü yazılı olarak tespit edilmelidir.
İhtarname delil üretmenin en ucuz yoludur
Usulüne uygun gönderilen bir ihtarname, hem karşı tarafı temerrüde düşürür hem de o tarihte hangi talebin ileri sürüldüğünü kayda geçirir. İhtar metninde ifa için verilen süre, sürenin sonunda hangi hakkın kullanılacağı ve talep edilen tutar açıkça yazılmalıdır. Belirsiz ifadelerle kaleme alınmış ihtarlar sonradan aleyhe yorumlanabilir. Tebliğ belgesinin saklanması, ihtarın kendisi kadar önemlidir.
Yazılı delil kuralı ve kayıtların değeri
Usul hukukumuz belirli bir tutarı aşan hukuki işlemlerin senetle ispatını arar; bu kuralın istisnaları ise delil başlangıcı sayılabilecek belgeler ve karşı tarafın açık muvafakatidir. Elektronik postalar, sipariş formları ve mesajlaşma kayıtları çoğu zaman tek başına senet yerine geçmez ancak delil başlangıcı olarak kabul edilerek tanık dinlenmesinin yolunu açabilir. Bu nedenle sözleşme süresince yapılan yazışmaların, silinme riski olmayan bir ortamda ve zaman bilgisiyle birlikte saklanması gerekir.
Dava öncesi kontrol listesi
- Sözleşmenin imzalı nüshası ve varsa ek protokoller bir araya getirilir.
- İfa ve ödeme hareketleri tarih sırasıyla tabloya dökülür.
- Zamanaşımının hangi tarihte dolacağı hesaplanır ve takvime işlenir.
- Karşı tarafın ticari işletme olup olmadığı, arabuluculuk zorunluluğu için kontrol edilir.
- Delil tespiti gerektiren teknik hususlar varsa dava öncesinde tespit istenir.
Sulh masasında dikkat edilecekler
Sözleşme uyuşmazlıklarında ticari ilişkinin sürdürülebilirliği çoğu zaman alacağın kendisinden daha değerlidir. Bu nedenle sulh görüşmesi baştan reddedilmemelidir. Ancak yapılacak anlaşmada hangi alacak kalemlerinin kapsandığı, faiz ve masrafların kime ait olduğu ve karşılıklı ibra beyanının sınırı açıkça yazılmalıdır. Genel ibare içeren metinler, henüz doğmamış talepleri de kapsayacak biçimde yorumlanabilir.
Yukarıdaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır. Sözleşmenizin metni, tarafların sıfatı ve ihlalin gerçekleştiği tarih sonucu değiştirebileceğinden, dosyanız özelinde hukuki destek almanız yerinde olur.