Tazminat davalarında sonucu belirleyen unsur çoğu zaman sorumluluğun varlığı değil, zararın nasıl hesaplandığı ve nasıl talep edildiğidir. TBK sorumluluk kurallarını, HMK ise talebin usulünü düzenler; ikisi arasındaki uyumsuzluk, haklı bir talebin eksik karşılanmasına yol açar. Bu rehber, dava açılmadan önce hesap tablosunun denetlenmesine ve usul hatalarının erken ayıklanmasına odaklanır.
Zararı kalemlere ayırmadan hesap yapılmaz
Maddi zarar; fiilen yapılan giderler, kazanç kaybı ve ileriye dönük kayıplar biçiminde ayrıştırılmalıdır. Manevi tazminat ise ayrı bir talep kalemidir ve maddi zararın hesabına eklenmez. Kalemler birleştirildiğinde hem harç hesabı hem de ıslah ihtiyacı hatalı kurulur.
Talep metninde denetlenecek noktalar
- Her kalem için ayrı miktar ve ayrı dayanak gösterilmiş mi
- Faiz türü ve faizin başlangıç tarihi kalem bazında belirtilmiş mi
- Belirsiz alacak, kısmi dava veya tam eda tercihleri bilinçli yapılmış mı
- Müteselsil sorumluluk iddiası varsa davalılar arasındaki ilişki açıklanmış mı
- Zararı azaltma yükümlülüğüne ilişkin savunmaya karşı açıklama hazırlanmış mı
Hesap dosyasının kurulması
- Gider belgelerini tarih sırasına dizip toplamı ayrı bir tabloda gösterin.
- Kazanç kaybını, belge ile desteklenen dönem ve destek dışı dönem olarak ikiye ayırın.
- Karşı tarafın kusur oranına ilişkin savunmasını önceden modelleyip alternatif hesap üretin.
- Bilirkişi raporuna itirazınızı, rapordaki hangi varsayımı hedeflediğinizi göstererek yazın.
- Islah ihtimalini baştan planlayın; hesap büyüdüğünde hangi kalemin artacağını belirleyin.
Usule aykırılığın hesabı nasıl eritir
Talep sonucunun belirsiz bırakılması, dava türünün yanlış seçilmesi veya faiz talebinin hiç yazılmaması, esasta haklı olan tarafın kazandığı miktarı düşürür. Aynı şekilde delil listesinde yer almayan belgenin sonradan sunulması usul engeline takılabilir. Bu nedenle dilekçe teatisi tamamlanmadan önce delil ve hesap dosyasının bütünlüğü kontrol edilmelidir.
Zamanaşımı ve muacceliyet ayrımı
Zamanaşımı süresinin işlemeye başladığı an ile alacağın muaccel olduğu an her zaman aynı değildir. Sözleşmeden doğan taleplerle haksız fiilden doğan taleplerin rejimi de farklıdır. Bu ayrım yapılmadan hazırlanan bir hesap, esas incelemeye geçilmeden savunmayla karşılaşabilir.
Buradaki çerçeve genel bilgi amaçlıdır; zararın niteliği ve taraflar arasındaki sözleşme ilişkisi hesabı bütünüyle değiştirebilir. Talep miktarını sabitlemeden önce dosyaya özgü bir değerlendirme yaptırmanız yararınıza olur.