Banka veya kripto varlık hesabına erişimin kapandığını fark eden kişinin ilk sorusu genellikle nereye başvuracağıdır. Doğru cevap, blokenin hukuki kaynağına bağlıdır; kaynak belirlenmeden yapılan her başvuru, süre işlerken merci değiştirmek zorunda kalmakla sonuçlanır.
Önce Kaynağı Ayırt Edin
Uygulamada aynı görünen bir kısıtlamanın arkasında farklı hukuki temeller olabilir. Adli soruşturma kapsamında verilmiş bir elkoyma kararı, ceza muhakemesi kurallarına tabidir. Buna karşılık aklamayla mücadele mevzuatı çerçevesinde alınan idari nitelikli tedbirler ile bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtlamaları farklı yollarla tartışılır. Ayrıca alacaklının talebiyle konulan haciz veya ihtiyati haciz, icra hukukuna aittir. Bu üç kategoriyi ayırmadan yapılan başvuru sonuç vermez.
Ceza Yargısında İtiraz Zinciri
Taşınmazlara, hak ve alacaklara elkoyma tedbiri, Ceza Muhakemesi Kanununda özel bir usule bağlanmıştır ve karar mercii ile itiraz mercii birbirinden ayrıdır. Elkoyma kararlarına karşı genel itiraz usulü işletilir; itiraz, kararı veren mercie sunulur ve kanunda gösterilen merci tarafından incelenir. İtiraz dilekçesinde yapılması gereken, kararın hukuka aykırılığını soyut biçimde ileri sürmek değil, hesaptaki değerlerin suç ile bağlantısız olduğunu belgeyle göstermektir.
- Karar örneği ve dayanak soruşturma numarası dosyadan temin edilir.
- Bloke tarihinden önceki para giriş çıkışları kaynak belgeleriyle eşleştirilir.
- Ticari faaliyetten doğan hareketler için fatura, sözleşme ve gümrük kayıtları eklenir.
- Kripto işlemlerinde platform kayıtları ve cüzdan geçmişi zaman sırasına dizilir.
- Geçim ve zorunlu ödemeler için kısmi serbestlik talebi ayrıca ileri sürülür.
Aynı Blokede İkili Yargı Yolu Riski
Bir hesapta hem adli elkoyma hem idari kaynaklı kısıtlama bulunabilir. Bu durumda ceza yargısındaki itiraz kabul edilse dahi hesap açılmaz; ikinci kısıtlamanın kendi yolunda ayrıca tartışılması gerekir. Bu nedenle başvuru öncesinde bankadan kısıtlamanın dayanağını gösteren yazılı bilgi istenmesi, gereksiz emek kaybını önler.
Erken Çözüm Girişimi mi, Doğrudan Dava mı
Soruşturma aşamasında savcılığa sunulacak kaynak açıklaması ve kısmi serbestlik talebi, mahkeme yoluna göre daha hızlı sonuç verebilir. Buna karşılık bu girişim itiraz sürelerini durdurmaz. Bu yüzden idari veya adli çözüm arayışı ile süreye bağlı başvuru aynı takvimde yürütülmeli, süre dolmadan resmi itiraz yapılmalıdır.
Kapanış
Bu yazı genel bilgilendirme sunar. Blokenin dayanağı, soruşturmanın kapsamı ve hesabın niteliği izlenecek yolu köklü biçimde değiştirir; belge incelemesi yapılmadan strateji belirlenmemesi ve alanında hukuki destek alınması yerinde olur.