Bir hesap hareketinin şüpheli olarak değerlendirilmesiyle başlayan süreç, çoğu zaman iki ayrı hattın aynı anda yürümesine yol açar: idari nitelikli yükümlülük denetimi ve ceza soruşturması. Bu iki hat farklı kanunlara, farklı mercilere ve farklı itiraz usullerine tabidir. Dosyanın hangi hatta ilerlediğini yanlış okumak, savunmanın yanlış kapıda kurulmasına neden olur.
İdari Süreç ile Ceza Süreci Ayrı Yürür
5549 sayılı Kanun, yükümlü sayılan kuruluşlara müşterinin tanınması, şüpheli işlem bildirimi ve kayıt saklama gibi ödevler yükler. Bu ödevlerin ihlali idari yaptırım doğurur. Buna karşılık suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması TCK kapsamında bağımsız bir suçtur ve ceza yargılamasının konusudur. Bankacılık mevzuatı bakımından 5411 sayılı Kanun, kripto varlık hizmet sağlayıcıları bakımından ise SPK düzenlemeleri ayrıca devreye girer. Bir kuruluşa idari yaptırım uygulanmış olması tek başına ceza sorumluluğu doğurmadığı gibi, tersi de geçerli değildir.
Görevli Mahkemenin Belirlenmesi
Aklama suçuna ilişkin yargılama ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır. Öncül suç ile aklama fiili farklı yerlerde işlenmiş olabileceğinden, yetkinin hangi yer mahkemesine ait olduğu tartışma konusu haline gelebilir. Dosyada birden fazla şüpheli ve birden fazla hesap varsa, birleştirme ve ayırma kararları da savunmanın yürütüleceği mahkemeyi değiştirebilir; bu nedenle görev ve yetki itirazlarının zamanında ileri sürülmesi önemlidir.
Elkoyma ve Hesap Kısıtlamasına Karşı Ne Yapılır?
- Kısıtlamanın hangi karara dayandığı ve kararı veren merci tespit edilir.
- Karar metninde kısıtlamanın kapsamı ve gerekçesi incelenir.
- Kanun yolu ve süresi belirlenerek itiraz mercii saptanır.
- Hesaptaki fonun suç şüphesiyle bağlantısı bulunmayan kısmı ayrıştırılarak somut belgeye dayandırılır.
- Geçim ve işletme faaliyetinin sürdürülmesine ilişkin talepler ayrıca gerekçelendirilir.
Fon Akışını Belgeyle İzlemek
Bu tür dosyalarda savunmanın ağırlığı anlatıya değil, para akışının belgeyle kurulmasına dayanır. Fonun kaynağı, transfer zinciri, karşı hesapların niteliği ve varsa ticari ilişkiye dair sözleşmeler tarih sırasıyla tek bir tabloda toplanmalıdır. Kripto varlık işlemlerinde ise cüzdan adresleri ile platform hesabı arasındaki eşleşmenin ispatı ayrı bir başlık olarak ele alınmalıdır; platform kayıtlarının temini için yapılacak talebin zamanlaması, dosyanın seyrini etkiler.
Bu değerlendirme genel bilgi sunmak için hazırlanmıştır. İşlem hacmi, kuruluşun statüsü ve öncül suç iddiasının niteliği sonucu köklü biçimde değiştirebilir; bu nedenle sürecin başında hukuki destek alınması önem taşır.