Malvarlığı değerlerinin aklanması iddiasıyla yürütülen soruşturmalar, klasik ceza dosyalarından farklı işler. Şüpheli çoğu zaman ilk olarak hesabının bloke edilmesiyle durumdan haberdar olur ve savunmanın kurulacağı zaman aralığı, tedbirlere itiraz süreleriyle sınırlıdır. Bu nedenle savunma planı, iddianame beklenmeden kurulmalıdır.
Soruşturmanın Tipik Başlangıç Noktaları
Dosyaların önemli kısmı bankaların ve yükümlülerin 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimleriyle ya da MASAK incelemesiyle başlar. Kripto varlık işlemlerinde ise platform kayıtları, zincir üstü transfer izleri ve para giriş çıkışını sağlayan banka hesapları birlikte incelenir. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri, platformun kayıt tutma ve müşteri tanıma yükümlülüklerini belirlediği için dosyadaki belge setinin kapsamını da genişletmiştir.
Öncül Suç Tartışması Neden Belirleyici
TCK 282 kapsamındaki aklama suçu, öncül bir suçtan elde edilen değerin varlığını gerektirir. Savunmanın ilk ekseni bu nedenle çoğu zaman esasa değil, dayanağa yöneliktir: iddia edilen kaynak suç somut olarak gösterilmiş midir, hesap hareketleri ticari faaliyetin olağan akışıyla açıklanabilir mi, aynı tutar birden fazla kez mi hesaplanmıştır. Muhasebe kayıtları, faturalar, gümrük ve ihracat belgeleri ile sözleşmeler bu aşamada tek bir kronoloji hâlinde sunulmalıdır.
Tedbirlere Karşı Yapılabilecekler
- Banka hesaplarına ve taşınmazlara el koyma kararlarına karşı itiraz yolu ve süresi hemen hesaplanmalıdır
- Ticari faaliyetin durmasına yol açan blokelerde, tedbirin ölçülülüğü ayrıca tartışılmalıdır
- Şirket yönetimine kayyım atanması ihtimaline karşı kurumsal belgeler hazır tutulmalıdır
- Yurt dışı çıkış yasağı gibi adli kontrol tedbirlerinin süresi ve gözden geçirilmesi takip edilmelidir
Uzlaşma Beklentisinin Yanlış Kurulması
Bu dosyalardaki en yaygın yanlış beklenti, uzlaşma yoluyla dosyanın kapanacağı düşüncesidir. Aklama suçu uzlaşma kapsamında değildir; dosyanın seyrini değiştirebilecek kurumlar farklıdır ve koşulları kanunda ayrıca düzenlenmiştir. Bu nedenle strateji, uzlaşma arayışı yerine kovuşturmaya yer olmadığına dair karar talebine ve tedbirlerin kaldırılmasına odaklanmalıdır. Aynı olaydan doğan vergi ve idari yaptırım dosyalarının paralel yürüdüğü de unutulmamalıdır.
İfade ve Dosya İnceleme Aşaması
İfade öncesinde dosyanın incelenmesi, kısıtlama kararı varsa bunun kapsamının öğrenilmesi gerekir. Hesap hareketlerine ilişkin sorular teknik olduğundan, savunmanın ham ekstre yerine hazırlanmış akış tablosuyla desteklenmesi anlaşılırlığı artırır. Bilirkişi raporuna karşı beyanların süresinde sunulması, kovuşturma aşamasında da aynı disiplinle sürdürülmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir; her dosyanın işlem hacmi ve iddia yapısı farklıdır. Hesap blokesi veya çağrı kâğıdı ile karşılaşıldığında, ifade verilmeden önce hukuki destek alınması özellikle önemlidir.