Hesabına bloke konulan kişinin ilk sorusu genellikle paranın ne zaman çözüleceğidir; oysa doğru soru, blokenin hangi hukuki temele dayandığıdır. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin 282. maddesi farklı süreçleri aynı anda tetikleyebilir. Bu rehber, paranın izlendiği dosyalarda usul haritasını çıkarır.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtı, idari nitelikte alınan geçici tedbir ve soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı. Her birinin itiraz mercii ve usulü farklıdır. Bu nedenle ilk adım, banka şubesinden veya ilgili kurumdan blokenin dayanağını yazılı olarak öğrenmektir. Dayanak bilinmeden yapılan başvurular yanlış mercie gider ve sonuçsuz kalır.
Paranın Kaynağını Belgelemek
Bu dosyalarda savunmanın merkezinde, hesaba giren paranın meşru kaynağının kesintisiz gösterilmesi bulunur. Zincirin tek bir halkasında boşluk kalması, tüm akışı şüpheli hâle getirebilir.
- Satış, hizmet veya kira gelirlerine ait sözleşme ve faturalar
- Gayrimenkul veya araç satışında tapu ve noter belgeleri ile ödeme dekontları
- Yurt dışı transferlerde gönderen kimliği ve işlem açıklamaları
- Kripto varlık işlemlerinde platform ekstreleri ve cüzdan hareket dökümleri
- Aile içi para transferlerinde borç veya bağış ilişkisini gösteren yazılı kayıtlar
Dolandırıcılık Mağduru ile Aracı Hesap Ayrımı
Blokelerin önemli bir bölümü, hesaba başkasının mağduriyetinden kaynaklanan para girmesiyle doğar. Burada kişinin konumu belirleyicidir: kendisi de mağdur mu, hesabını başkasına kullandırmış mı, yoksa aracılık ücreti almış mı? Bu ayrım hem ceza sorumluluğunu hem de paranın iadesine ilişkin talebi tamamen değiştirir. Hesabını iyi niyetle kullandırdığını savunan kişinin, ilişkinin başlangıcına dair yazışmaları erken sunması gerekir.
Bloke Kaldırma Talebinin Kurgusu
- Blokenin dayanağı ve kapsamı yazılı olarak tespit edilir.
- Hesabın tamamı yerine, ilgisiz bakiye için kısmi çözüm talebi hazırlanır.
- Kaynak belgeleri kronolojik bir tabloyla sunulur.
- İtiraz, dayanağa göre doğru mercie ve süresinde yapılır.
- Ret hâlinde, yeni belge ile yenilenen talep seçeneği planlanır.
Mağdurla Anlaşma Gündeme Geldiğinde
Paranın gerçek sahibi ortaya çıktığında, iade karşılığı şikâyetten vazgeçme konuşulur. Ancak aklama iddiasının bulunduğu dosyalarda mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı kendiliğinden sonlandırmaz. İade protokolü hazırlanırken, ödemenin banka kanalıyla ve açıklamalı yapılması, hangi işleme ilişkin olduğunun yazılması ve ibra metninin ceza sürecine ilişkin gerçekçi olmayan taahhütler içermemesi gerekir.
Bilgilendirme
Blokeli hesap dosyalarında her işlem hareketi ayrı değerlendirilir. Sürecin niteliği ve itiraz süreleri dosyaya göre değiştiğinden, adım atmadan önce belgelerin bir hukukçuyla birlikte incelenmesi önerilir.