Banka hesabına veya kripto varlık hesabına erişimin kapanması, çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur ve ilk refleks bankayı aramak olur. Oysa erişimin neden kapandığı, hangi merciye başvurulacağını da belirler: bankanın kendi risk politikası kapsamındaki bir kısıtlama ile adli merci kararına dayanan bir tedbir birbirinden tamamen farklı yollara tabidir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde bu ayrımı erken yapmak gerekir.
Kısıtlamanın Kaynağını Tespit Etmek
İlk adım, hesabın hangi işlem nedeniyle kapandığını yazılı olarak öğrenmektir. Bankadan alınacak yazıda kısıtlamanın adli bir karara mı yoksa kurum içi bir değerlendirmeye mi dayandığı sorulmalıdır. Adli bir karar varsa, kararı veren merci ve dosya bilgisi öğrenildiğinde itiraz yolu netleşir. Kurum içi bir uygulama söz konusuysa muhatap farklıdır ve süreç sözleşme hukuku ile bankacılık mevzuatı üzerinden yürür. Bu tespit yapılmadan yazılan dilekçeler genellikle ilgisiz mercide bekler.
Delil Paketinin Omurgası
Hesaba giren paranın kaynağını göstermek, bu dosyaların merkezindedir. Paket şu başlıklarla kurulmalıdır:
- Paranın kaynağını gösteren belgeler: satış sözleşmesi, ücret bordrosu, tapu, miras belgeleri
- İşlem geçmişinin kesintisiz dökümü ve karşı taraf bilgileri
- Kripto işlemlerde transfer kayıtları, borsa hesap ekstresi ve cüzdan adresleri
- Ticari faaliyet varsa fatura, defter kayıtları ve vergi beyanları
Belgelerin tarih sırasına dizilmesi, tek başına her belgeden daha güçlüdür. Zincirin bir halkası eksikse, o boşluğun neden oluştuğu açıklanmalı; boşluk görmezden gelinmemelidir.
Yanlış Kapıya Vurmanın Bedeli
Adli bir tedbire karşı idari mercie yapılan başvuru veya idari bir işleme karşı adli mercie yazılan dilekçe, çoğu zaman esasa girilmeden sonuçlanır. Bu sırada hesaptaki hareketsizlik sürdüğü için zarar büyür; ayrıca itiraz için öngörülen süreler işlemeye devam eder. Bu nedenle dilekçe yazılmadan önce muhatap merci, karar tarihi ve tebliğ durumu tek bir tabloya yazılmalıdır.
Eşzamanlı Yürütülecek İşler
- Bankadan kısıtlamanın dayanağı yazılı olarak istenir.
- Adli dosya varsa dosya bilgisine ulaşılır ve inceleme talebi yapılır.
- Kaynak belgeleri tarih sırasıyla tek klasörde toplanır.
- İtiraz veya başvuru dilekçesi, yalnızca mağduriyeti değil kaynağı anlatacak biçimde kurulur.
- Süreç uzarsa doğacak zararlar ayrıca belgelendirilir.
Kapanış
Bu dosyalarda hız kadar isabet de önemlidir; yanlış mercie yapılan hızlı başvuru, doğru mercie yapılan gecikmeli başvurudan daha maliyetli olabilir. Yukarıdaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir. İşlemin niteliği ve dosya kapsamı değişkenlik gösterdiğinden, adım atmadan önce hukuki değerlendirme alınması gerekir.