İcra takibinde borçlu açısından en kritik an, ödeme emrinin tebliğ edildiği andır. Bu andan itibaren işleyen kısa süre içinde yapılacak işlem, takibin durup durmayacağını belirler. İİK ve HMK çerçevesinde borçlunun elindeki araçlar birden fazladır; ancak her biri farklı mercie aittir ve birinin yerine diğerini kullanmak sonuç doğurmaz. Bu rehber, borçlunun ilk günlerde izlemesi gereken sırayı ele alır.
İtirazın Muhatabı Mahkeme Değildir
Uygulamada en sık yapılan hata, ödeme emrine itirazın mahkemeye yapılmasıdır. İlamsız takipte itiraz, takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Mahkemeye verilen dilekçe süresinde yapılmış bir itiraz sayılmadığında takip kesinleşir ve haciz aşaması açılır. Bu nedenle ödeme emri eline ulaşan borçlunun ilk kontrol etmesi gereken şey, takibin dayanağı ve takibi yürüten dairenin bilgileridir.
Neye İtiraz Edildiği Açıkça Yazılmalıdır
İtirazın kapsamı, sonraki aşamadaki ispat yükünü doğrudan etkiler. Şu ayrımlar dilekçede net olmalıdır:
- Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği
- Faiz oranına veya işlemiş faize ayrıca itiraz edilip edilmediği
- Takip dayanağı belgedeki imzanın kabul edilip edilmediği
- Yetkiye itiraz varsa, hangi yerin yetkili sayıldığı
Kısmi itirazda itiraz edilmeyen kısım bakımından takip kesinleşir; bu yüzden tutar hesabı dilekçe yazılmadan önce yapılmalıdır. İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmemesi, imzanın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir.
İtirazdan Sonra Hangi Kapılar Açılır
İtiraz üzerine takip durur ve bu kez alacaklı harekete geçer. Alacaklının başvurabileceği yollar farklı mercilere aittir: itirazın kaldırılması icra mahkemesinin, itirazın iptali ise genel mahkemenin konusudur. Borçlu açısından ise borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit davası ayrı bir yoldur ve genel mahkemede görülür. İcra dairesinin işlemine yönelik usulsüzlük iddiaları ise şikâyet yoluyla icra mahkemesine götürülür. Bu dört yolun birbirine karıştırılması, borçlunun elindeki en güçlü savunmayı bile etkisiz bırakabilir.
İlk Hafta Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygunluğu kontrol edilir.
- Takip dosyası incelenerek dayanak belge ve talep kalemleri çıkarılır.
- İtiraz dilekçesi kapsamı belirlenerek icra dairesine sunulur.
- Ödeme yapılmışsa dekont ve makbuzlar tarih sırasıyla toplanır.
- Haczedilemeyen mal ve gelir kalemleri önceden belirlenir.
Kapanış
İcra hukukunda süreler kısa, sonuçlar ise kalıcıdır; bu nedenle ödeme emri geldiğinde beklemek en maliyetli seçenektir. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır ve takibin türüne göre izlenecek yol değişebilir. Dilekçe hazırlanmadan önce dosyanın incelenmesi için hukuki destek alınması yerinde olur.