Banka hesabına veya kripto varlık hesabına erişimin bir anda kapanması, çoğu kişi için sebebi bilinmeyen bir sürecin ortasında kalmak anlamına gelir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesi ekseninde şekillenen bu tabloda ilk yapılması gereken, blokenin hukuki kaynağını doğru tespit etmektir. Kaynağı yanlış belirlenen bir itiraz, süresi içinde yapılsa dahi sonuç doğurmaz.
Blokenin Kaynağı Nedir? Üç Farklı İhtimal
- Şüpheli işlem bildirimi sonrası işlemin geçici olarak ertelenmesi
- Bir ceza soruşturması kapsamında verilen el koyma veya tedbir kararı
- Bankanın kendi risk politikası ya da bir icra dosyasından gelen haciz
Bu üç ihtimalin başvuru mercii ve süresi birbirinden farklıdır. Bu nedenle ilk adım, bankadan blokenin dayanağının ve varsa karar merciinin yazılı olarak sorulmasıdır. Bankanın cevap vermemesi hâlinde ilgili savcılık veya icra dosyası üzerinden araştırma yapılır.
Ceza Soruşturmasından Kaynaklanıyorsa
El koyma ve benzeri koruma tedbirlerine karşı sulh ceza hâkimliğine itiraz yolu açıktır. Bu aşamada dilekçenin gücü, paranın kaynağının meşruluğunu gösteren belge zincirine bağlıdır: maaş bordroları, satış sözleşmesi ve tapu kaydı, kredi kullandırım belgesi, fatura ve ihracat evrakı, kripto işlem geçmişi ve cüzdan adresi eşleştirmeleri. Hesabın "aracı hesap" olarak kullanıldığı iddiası varsa, gelen ve giden transferlerin karşılıklı ticari ilişkiye dayandığı gösterilmelidir.
Kripto İşlemlerinde Delil Kurgusunun Özellikleri
Kripto varlık işlemlerinde platform kayıtları, cüzdan adresleri ve zincir üzerindeki hareketler birlikte okunmalıdır. Zincir üzerindeki bir adresin başka bir dosyada geçmesi tek başına isnat oluşturmasa da, açıklaması yapılmadığında şüpheyi güçlendirir. Bu nedenle işlem geçmişi, platformdan alınan resmî dökümle desteklenmeli ve her transferin karşılığı belgelenmelidir.
Uzlaşma Görüşmesi ile Dosyayı Sürdürme Arasındaki Denge
Mağdur tarafın parayı geri alma talebiyle temasa geçtiği dosyalarda, ödeme yoluyla anlaşma cazip görünebilir. Ancak aklama isnadının bulunduğu dosyalarda yapılan ödeme, bazı hâllerde iddiayı zayıflatmak yerine "kabul" gibi yorumlanabilir. Bu nedenle görüşmeye oturmadan önce isnadın hukuki niteliği, paranın kaynağına ilişkin delil durumu ve ödeme yapılması hâlinde bunun soruşturmaya etkisi ayrı ayrı değerlendirilmelidir. Anlaşma tercih edilecekse, ödemenin hangi alacağa karşılık yapıldığı yazılı olarak belirlenmelidir.
Bloke Sürerken Yapılması Gerekenler
- Zorunlu ödemeler için alternatif hesap ve gelir akışının düzenlenmesi
- Blokeye ilişkin tüm yazışmaların tarih sırasıyla dosyalanması
- Aynı gerekçeyle başka hesaplara da bloke konulup konulmadığının kontrolü
- Vergi ve SGK yükümlülüklerinin aksamaması için gerekli bildirimlerin yapılması
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; blokenin dayanağı, işlemin tutarı ve dosyadaki isnat sonuca doğrudan etki eder. Süreler kısa ve merciler farklı olduğundan, hesabınıza erişiminizin kapandığını öğrendiğiniz anda konuyla ilgilenen bir avukatla dosyanın kaynağını tespit etmeniz önerilir.