Banka hesabına erişimin kesilmesi tek bir hukuki sebebe dayanmaz. 5411, 5549, SPK’nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde bakıldığında blokenin kaynağı değiştikçe itiraz edilecek merci de değişir. Kaynağı tespit etmeden yazılan dilekçe, çoğu zaman doğru argümanların yanlış kapıda harcanması anlamına gelir.
Önce Kaynağı Tespit Edin
Uygulamada birbirine karıştırılan başlıca kaynaklar şunlardır: bankanın kendi uyum ve risk politikası uyarınca aldığı kısıtlama kararı, mali suçlarla mücadele mevzuatı kapsamındaki süreli askıya alma tedbiri, soruşturma kapsamında verilen el koyma kararı, kamu alacağı nedeniyle uygulanan haciz ve özel hukuk alacaklısının başlattığı icra takibinden doğan haciz. Bunların hepsi hesap ekranında benzer görünür; hukuki rejimleri ise tamamen farklıdır.
Her Kaynağın Ayrı Mercii Vardır
- Adli mercilerce verilen el koyma ya da malvarlığına ilişkin tedbir kararlarına itiraz, ceza muhakemesi kuralları uyarınca yetkili hâkimliğe yapılır.
- İdari nitelikteki askıya alma tedbirleri süreyle sınırlıdır; süre sonunda ya adli bir tedbire dönüşür ya da kendiliğinden kalkar.
- Bankanın sözleşmesel gerekçeyle uyguladığı kısıtlama, öncelikle bankaya yazılı başvuru ve ardından ilgili yargı yolu ile tartışılır.
- Kamu alacağından doğan haciz, kendi mevzuatındaki itiraz ve dava süreleriyle ele alınır.
- İcra takibinden kaynaklanan haciz için icra dairesi ve icra mahkemesi devrededir.
Süre Baskısı ve Öğrenme Tarihi
Adli tedbirlerde itiraz süresi kısa tutulmuştur ve kural olarak kararın tebliğ ya da öğrenilmesinden itibaren işler. Hesabın kullanılamadığının fark edildiği gün, çoğu dosyada öğrenme tarihi olarak esas alınır. Bu nedenle bankadan alınan ekran çıktısının ya da yazılı bilginin tarihi, sonradan yapılacak süre tartışmasının en önemli dayanağıdır. Sürenin kaçırıldığı hâllerde tedbirin kaldırılması istemi her zaman ileri sürülebilse de, ilk itiraz hakkının korunması daha güçlü bir konum sağlar.
Fon Kaynağını Açıklayan Dosya
- Bloke edilen tutarın hangi işlemlerden oluştuğu, hesap ekstresi üzerinden kalem kalem çıkarılır.
- Her giriş için karşılık gelen belge eşleştirilir: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, tapu, fatura ya da kredi sözleşmesi.
- Üçüncü kişilerden gelen transferlerde gönderenle ilişki ve işlemin sebebi yazılı olarak açıklanır.
- Kripto varlık alım satımı varsa platform işlem geçmişi ve cüzdan hareketleri tarih sırasıyla sunulur.
- Şüphelenilen işlemle ilgisi bulunmayan tutarlar için kısmi kaldırma talebi ayrıca yazılır.
Suç İsnadı Boyutu Ayrı Değerlendirilir
Bloke çoğu zaman bir soruşturmanın yansımasıdır; hesap sahibinin dolandırıcılık zincirinin bilerek parçası olup olmadığı ayrı bir tartışmadır. Malvarlığı değerlerinin kaynağını gizlemeye yönelik fiiller ağır sonuçlar doğurduğundan, ifade öncesi hazırlık ile bloke itirazı birlikte planlanmalıdır. Her dosyanın işlem deseni kendine özgü olduğundan, savunma stratejisinin bir hukukçuyla birlikte kurulması önerilir.