Hesabına bloke konulduğunu çoğu kişi bir ödeme reddedildiğinde öğrenir ve ilk saatler belirleyici olur. Bu rehber, 5549 ve 5411 sayılı düzenlemelerle savcılık aşamasının kesiştiği noktada işlem kısıtlamasına karşı itirazın hangi kapıdan, hangi belgeyle ve hangi sırayla yapılacağını ele alıyor.
Blokenin Hukuki Kaynağını Ayırt Edin
Uygulamada tek kelimeyle bloke denilen durumun birbirinden farklı kaynakları vardır ve itiraz yolu bu kaynağa göre değişir:
- Bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama,
- MASAK mevzuatı uyarınca işlemin belirli bir süreyle askıya alınması,
- Soruşturma kapsamında savcılık talebiyle sulh ceza hakimliğince verilen elkoyma kararı.
İlk ihtimalde muhatap bankadır; sonuncusunda bankaya yazılan hiçbir dilekçe sonuç doğurmaz, çünkü kısıtlamayı koyan da kaldıracak olan da yargı merciidir. Bu ayrım yapılmadan yazılan yazılar, itiraz süresi işlerken haftalarca cevapsız kalabilir.
İlk Günlerde Toplanacak Belgeler
- Bankadan alınacak, kısıtlamanın dayanağını ve tarihini gösteren yazılı bilgi.
- Soruşturma numarasının ve kısıtlama kararının varlığının teyidi.
- Bloke edilen tutarın kaynağını gösteren belgeler: bordro, tapu satış bedeli, ticari fatura, kredi kullandırım dekontu.
- Hesap hareketlerinin, yalnız şüpheli görülen tek işlemi değil onu çevreleyen dönemi kapsayan dökümü.
Kaynağı belgelenemeyen tutarlar bakımından itiraz zayıf kalır; bu yüzden belge toplama ile dilekçe yazımı eş zamanlı yürütülmelidir.
Dilekçe Hangi Mercie Hitaben Yazılır
Yargı kararına dayalı kısıtlamalarda itiraz, kararı veren hakimliğe hitaben hazırlanır ve fiilen o merci aracılığıyla itirazı inceleyecek hakimliğe ulaştırılır. Şüpheliye ait olmayan, üçüncü kişiye ait paranın hesapta bulunması hali ayrıca ve belgeyle ileri sürülmelidir. Soruşturmanın gizliliğine karar verilmişse dosya örneği alınamayabilir; böyle bir durumda itiraz, kısıtlamanın kapsamı ve ölçülülüğü üzerinden kurulur.
Ret Halinde İkinci Halka
İtirazın reddi süreci bitirmez. Kısıtlamanın devamını haklı kılan şüphenin zayıfladığı her aşamada yeniden kaldırma talebi gündeme gelebilir. Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya beraat halinde, kısıtlamanın kendiliğinden sona ermesini beklemeden kaldırma talebi yazılmalıdır. TCK 282 kapsamında bir isnat varsa, malvarlığı ile öncül suç arasındaki bağlantının kurulup kurulmadığı ayrı bir savunma başlığıdır.
Buradaki anlatım genel çerçeveyi tanıtmak içindir; her hesabın işlem geçmişi ve soruşturmanın aşaması sonucu değiştirebilir. Blokeyle karşılaşan kişinin, süre işlemeye başlamadan dosyayı bir avukatla birlikte incelemesi yerinde olur.