Maaş haczi, borçlunun gündelik hayatını doğrudan etkilediği için en hızlı tepki doğuran icra işlemidir. İcra ve İflas Kanunu ile HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte yapılan yaygın hata, işverene veya icra dairesine sözlü olarak iletilen itirazın hukuki bir sonuç doğuracağının sanılmasıdır.
Kesintinin Sınırı Nerede Başlar
Kanun, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesine kural olarak izin vermez; kesinti belirli bir oranla sınırlıdır ve borçlunun geçimi için gerekli kısım korunur. Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı işler. Uygulamada ihtilaf çoğunlukla ikramiye, prim, yol ve yemek yardımı gibi ödemelerin maaş kavramına dâhil edilip edilmeyeceği noktasında çıkar. Bu nedenle itirazdan önce işverenden alınacak ayrıntılı bordro tartışmanın zeminini oluşturur.
Şikâyet mi, İtiraz mı, Talep mi
- Haciz işleminin kanuna aykırı biçimde yapıldığı ileri sürülüyorsa yol, icra hukuk mahkemesine şikâyettir.
- Borcun kendisine veya miktarına karşı çıkılıyorsa mesele takibe itiraz aşamasında ele alınır.
- Kesinti oranının hatalı uygulandığı iddiası öncelikle icra dairesine yapılacak taleple düzeltilmeye çalışılır.
- İşverene gönderilen dilekçe hiçbir aşamada bu üç yolun yerini tutmaz.
Muvafakat Konusundaki Yanılgı
Kredi veya sözleşme aşamasında önceden verilen, maaşın tamamının haczine izin veren beyanlar geçerli kabul edilmez; kanunun koruduğu asgari kısımdan haciz öncesinde feragat edilemez. Buna karşılık haciz uygulandıktan sonra borçlunun kendi iradesiyle verdiği muvafakat farklı değerlendirilir. Dosyaya sunulmuş bir muvafakat belgesi varsa öncelikle tarihi ve hangi aşamada imzalandığı incelenmelidir.
Birden Fazla Dosya Varsa
Aynı maaş üzerine birden çok haciz konulduğunda kesinti aynı anda çoğaltılmaz; hacizler sıraya girer ve önceki dosya tahsil edildikçe sonraki devreye girer. Sıra bozulduğunda ya da aynı dönemde mükerrer kesinti yapıldığında, işveren yazışmaları ile icra dosyası kayıtları birlikte incelenerek düzeltme istenir. Bunun için her dosyanın numarası, haciz müzekkeresinin tarihi ve işverene tebliğ tarihi tek tabloda toplanmalıdır.
Burada anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir; kesinti hesabı ve başvurulacak yol dosya içeriğine göre değişebileceğinden, maaş haczine ilişkin başvurudan önce icra dosyasının bir hukukçu tarafından incelenmesi yararlı olur.