İcra takibiyle karşılaşan borçlunun elindeki en hızlı savunma aracı ödeme emrine itirazdır. Uygulamada sonucu belirleyen ise itirazın içeriğinden çok, hangi mercie ve hangi süre içinde verildiğidir. Banka hesabına elektronik haciz düştükten sonra harekete geçen borçlu çoğu zaman itiraz penceresini kapatmış olur. Aşağıda İİK ve HMK çerçevesinde itiraz yolunun kurulması ve merci hatasından doğan kayıpların önlenmesi ele alınıyor.
İtiraz icra dairesine, şikâyet icra mahkemesine
Takibe itiraz ile icra işlemine karşı şikâyet, muhatabı farklı iki yoldur. Ödeme emrindeki borca, faize, faiz oranına veya imzaya yönelik itiraz, takibin yürütüldüğü icra dairesine yapılır. İcra müdürlüğünün bir işleminin hukuka aykırı ya da eksik olduğu iddiası ise icra mahkemesine şikâyet konusudur. Süresi içinde hazırlanmış bir itiraz dilekçesinin doğrudan mahkemeye sunulması, itirazın süresinde yapılmamış sayılması riskini doğurur.
İtirazın kapsamını baştan çizmek
İtiraz dilekçesi tek cümlelik bir ret beyanı olarak yazıldığında, sonraki aşamada savunma alanı daralır. Dilekçe kurulurken şu ayrımlar netleştirilmelidir:
- Borcun tamamına mı yoksa bir bölümüne mi itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır.
- Kısmi itirazda kabul edilen tutar rakamla gösterilmelidir; aksi halde itiraz hiç yapılmamış sayılabilir.
- İmzaya itiraz ayrıca ve açıkça ileri sürülmelidir; yalnızca borca itiraz, imzanın kabulü sonucunu doğurabilir.
- Yetki itirazı, esasa ilişkin itirazla birlikte ve aynı dilekçede yapılmalıdır.
- Ödeme, takas ve zamanaşımı iddiaları dayanağıyla birlikte kayda geçirilmelidir.
E-haciz düşmüşse sıralama nasıl kurulur
Elektronik haciz, çoğu dosyada borçluya ilk uyarıyı veren işlemdir. İtiraz süresi henüz dolmamışsa öncelik itirazın kayda alınmasıdır; itirazla takip duruncaya kadar konulmuş hacizlerin kaldırılması ayrıca talep edilmelidir. Süre geçmişse gündem değişir: haczedilemeyen gelir kalemlerine dokunulması ya da maaşın haczi mümkün olan bölümünün aşılması gibi işlem hataları üzerinden şikâyet yolu değerlendirilir.
İtirazdan sonra alacaklının seçenekleri
İtiraz takibi durdurur; devamı alacaklının açacağı davaya bağlıdır. Alacak, kanunun aradığı nitelikte bir belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması icra mahkemesinden istenir; aksi halde genel mahkemede itirazın iptali davası açılır. Bu ayrım borçlu bakımından da önemlidir, çünkü dayanaksız itiraz halinde tazminat sorumluluğu gündeme gelebilir. Bu nedenle itiraz gerekçesi baştan belgeyle desteklenmelidir.
Takvim ve dosya düzeni
Tebliğ tarihi, itiraz tarihi, haciz tarihleri ve dava tarihleri tek bir tabloda tutulduğunda merci ve süre hataları erken görülür. Dosyaya giren her belgeye kaynak ve tarih notu düşülmesi, ilerleyen aşamada hesap raporu veya bilirkişi incelemesi gerektiğinde zaman kazandırır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; her takibin kendi belgeleri ve tarihleri sonucu değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştıysa süre işlemeye başlamış olacağından, dosyanızı bir hukukçuya incelettirmeniz yerinde olur.