Hesabına erişemeyen kişinin karşılaştığı ilk güçlük, blokenin kaynağını öğrenmektir. Banka çoğu zaman ayrıntı vermez; oysa itirazın hangi mercie ve hangi süre içinde yapılacağı tamamen kararın kaynağına bağlıdır. Bu rehber, 5411, 5549, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde blokeye karşı izlenecek yolu ele alır.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada aynı isimle anılan üç farklı durum vardır ve hukuki rejimleri birbirinden ayrıdır:
- Yükümlü kuruluşun kendi risk politikası kapsamında uyguladığı geçici kısıtlama
- Şüpheli işlem bildirimi sonrası idari nitelikteki askıya alma
- Soruşturma kapsamında hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcılık kararıyla uygulanan el koyma
İlk adım, bankadan blokenin dayanağını ve karar tarihini yazılı olarak talep etmektir. El koyma söz konusuysa, hangi Cumhuriyet başsavcılığının hangi soruşturma numarasıyla işlem yaptığı öğrenilmeden itiraz dilekçesi doğru yere ulaşmaz.
El Koymaya İtirazın Muhatabı ve Süresi
Soruşturma kapsamında verilen el koyma kararlarına karşı, kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz edilir ve itiraz kararı veren mercie sunulur. Savcılık tarafından gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen kararların hâkim onayına sunulması gereği ayrıca denetlenmelidir; onay sürecindeki eksiklik başlı başına bir itiraz sebebidir. Yedi günlük süre kısa olduğundan, dilekçe hazırlanırken dosyanın tamamının incelenmesini beklemek yerine itirazın süresinde verilip gerekçenin ek dilekçeyle tamamlanması tercih edilir.
Fon Kaynağını Gösteren Belge Seti
Bu tür dosyalarda savunmanın omurgası, paranın nereden geldiğini kesintisiz biçimde gösteren belge zinciridir. Toplanması gerekenler:
- Gelirin kaynağını gösteren belgeler: maaş bordrosu, ticari fatura, kira geliri, tapu satış sözleşmesi
- Hesaplar arası transferlerin tarih sırasına göre dökümü
- Kripto varlık alım satımında platform işlem geçmişi ve cüzdan adresi eşleştirmeleri
- Karşı tarafla yapılan sözleşme ve yazışmalar
- Vergi beyannameleri ve varsa mali müşavir raporu
Zincirdeki tek bir açıklanamayan hareket, dosyanın tamamına gölge düşürebildiğinden, eksik halkanın önceden tespit edilip belgelenmesi önemlidir.
Mağdur mu, Şüpheli mi: Nitelendirme Farkı
Hesabına dolandırıcılık kaynaklı para gönderilen kişi ile aklama şüphesiyle işlem gören kişi aynı savunmayı yapamaz. İlk grupta amaç, işlemin iradesi dışında gerçekleştiğini ve karşılığında bir edim sağlanmadığını göstermektir; ikinci grupta ise malvarlığının meşru kaynağını ortaya koymak esastır. Dilekçenin bu ayrıma göre kurulmaması, savunmayı zayıflatan en yaygın hatadır.
İtiraz Reddedilirse
Ret kararı sürecin sonu değildir. Soruşturmanın seyrine göre kovuşturmaya yer olmadığına dair karar, iddianame veya el koymanın kaldırılması talebi gündeme gelir; ayrıca koşulların değiştiğini gösteren yeni belge sunularak yeniden talepte bulunulabilir. Her aşamada tebliğ tarihlerinin kayda geçirilmesi, süre kaybını önlemenin en basit yoludur.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; blokenin dayanağı ve isnat edilen fiil izlenecek yolu tümüyle değiştirir. Karar örneğini edinip vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.