Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin bir anda kapanması, çoğu kişi için ilk kez karşılaştığı bir durumdur. Bu tür blokelerin arkasında 5549 sayılı Kanun kapsamındaki inceleme, bankacılık mevzuatı çerçevesindeki tedbirler veya Türk Ceza Kanunu'nun aklama suçuna ilişkin 282. maddesi kapsamında başlatılmış bir soruşturma bulunabilir. Doğru adımı seçebilmek için önce blokenin hukuki kaynağını teşhis etmek gerekir.
Önce Teşhis: İdari Tedbir mi, Adli Karar mı
Uygulamada birbirine karıştırılan iki durum vardır. Birincisi, şüpheli işlem bildirimi sonrası idari düzeyde işlemin askıya alınmasıdır. İkincisi, Cumhuriyet savcılığının talebi ve hâkim kararıyla uygulanan elkoyma benzeri adli tedbirdir. İtiraz mercii, süresi ve dilekçe içeriği bu ayrıma göre tamamen değişir. Bankadan alınacak yazılı bilgi, hangi kanalın işlediğini anlamanın en hızlı yoludur; sözlü bilgiye dayanarak dilekçe yazmak zaman kaybettirir.
Fon Kaynağını Gösteren Belge Seti
Bu dosyaların büyük çoğunluğu, paranın nereden geldiğinin belgelenememesi üzerine düğümlenir. Hazırlanması gereken temel set şudur:
- Hesaba giren tutarın kaynağını gösteren sözleşme, fatura, tapu veya satış belgesi
- Kripto işlemlerinde platform hesap ekstresi, işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri
- Gelirin beyan edildiğini gösteren vergi ve muhasebe kayıtları
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar ve ödeme talimatları
- Hesap sahibinin ticari faaliyeti varsa faaliyet konusunu gösteren kayıtlar
İtiraz Dilekçesinin Kurgusu
Tedbire itirazda amaç, tedbirin hukuka aykırı olduğunu genel ifadelerle iddia etmek değil; şüphenin dayandığı işlemin makul bir iktisadi açıklaması olduğunu belge ile göstermektir. Dilekçede her bir para hareketinin tarih sırasıyla eşleştirilmesi, hangi belgenin hangi işlemi karşıladığının numaralandırılması ve tedbirin devamının doğurduğu somut zararın açıklanması, kararı verecek merciin işini kolaylaştırır. Talebin reddi hâlinde ikinci aşamada dosyaya girecek yeni belgelerin baştan planlanması, süre kaybını önler.
Kripto Varlıklarda İz Sürme Farkı
Kripto varlık işlemlerinde zincir üzerindeki hareketler görünür olsa da, hangi cüzdanın kime ait olduğu ayrı bir tespit meselesidir. Platform üzerinden yapılan alım satımlarda platformun kimlik doğrulama kayıtları belirleyici olur. Sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler nedeniyle, hangi platformun hangi statüde faaliyet gösterdiği de dosyada açıklanmaya değer bir husustur.
Değerlendirme Notu
Burada anlatılanlar genel çerçeve niteliğindedir; her blokenin dayanağı ve dolayısıyla çözüm yolu farklıdır. Hesap hareketlerinizin niteliğine göre izlenecek adımların bir hukukçu ile birlikte belirlenmesi, belge eksikliğinden kaynaklanan gecikmeleri azaltır.