Banka hesabına veya kripto varlık hesabına konulan bloke bildirimi çoğu zaman gerekçesiz görünür; oysa blokenin kaynağı, itirazın hangi mercie ve hangi sürede yapılacağını doğrudan belirler. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesi ekseninde bu rehber, süreci usul yönünden denetler.
Blokenin Kaynağını Doğru Teşhis Edin
Uygulamada birbirine karıştırılan dört ayrı durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtı, mali suçlarla mücadele mevzuatı kapsamında işlemin geçici olarak askıya alınması, Cumhuriyet savcılığının koruma tedbiri kapsamındaki elkoyma kararı ve mahkeme kararına dayalı tedbir. Bunların itiraz yolu aynı değildir. Banka kaynaklı kısıtta muhatap kurumun kendisiyken, elkoymada muhatap soruşturmayı yürüten savcılık ve karar veren hâkimliktir. Bu ayrım netleşmeden yazılan dilekçe, çoğu kez merci yönünden reddedilir.
Fon Kaynağını Belgeleyen Dosya
- Paranın giriş kaynağını gösteren maaş, satış, kira veya ortaklık kâr payı belgeleri
- Kripto varlık alım satımlarında platform işlem geçmişi ve cüzdan adresi eşleştirmesi
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar ve varsa sözleşme metinleri
- Vergi beyannameleri ve mali müşavir tarafından hazırlanan kaynak açıklaması
- Hesap hareketlerinin, şüpheli görülen işlem tarihine göre ayrıştırılmış dökümü
Elkoyma Kararına İtiraz
Koruma tedbiri niteliğindeki elkoyma kararlarına karşı CMK'daki itiraz usulü işler ve itiraz süresi kararın öğrenilmesinden itibaren kısa bir pencereyle sınırlıdır. İtiraz dilekçesinde yalnızca mağduriyet anlatılmamalı; tedbirin ölçülülüğü, hesaptaki paranın suç şüphesiyle bağlantısız kısmı ve varsa üçüncü kişilerin iyiniyetli hakları somut belgeyle gösterilmelidir. Kısmî çözüm talebi, tamamının serbest bırakılması talebine göre çoğu zaman daha kolay karşılık bulur.
Usule Aykırı İşlem Nerede Ortaya Çıkar
- Kararın tebliğ tarihi kayıt altına alınmadığı için itiraz süresinin belirsizleşmesi
- Dilekçenin, dosyanın bulunduğu yer yerine hesabın açıldığı yer merciine verilmesi
- Şirket hesabına ilişkin talebin temsil yetkisi belgelenmeden sunulması
- Fon kaynağı belgelerinin tarih sırasına konulmadan toplu hâlde eklenmesi
Başvuru Öncesi Kontrol Listesi
- Blokenin türü ve dayanağı bankadan yazılı olarak soruldu mu?
- Soruşturma numarası ve karar tarihi öğrenildi mi?
- Talep, tamamının ve kısmen çözümü şeklinde kademeli yazıldı mı?
- Reddi hâlinde izlenecek ikinci yol önceden planlandı mı?
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Soruşturmanın kapsamı ve hesabın işlem geçmişi sonucu belirlediğinden, bloke bildirimini aldıktan hemen sonra dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.