Bir ödeme hesabına ya da banka hesabına erişimin aniden kapanması, çoğu kullanıcıda ilk anda tek bir soru yaratır: kim, hangi yetkiyle bloke koydu. Bu sorunun cevabı verilmeden yapılan her başvuru boşa gider. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın aklamaya ilişkin 282. maddesi, birbirinden farklı merciler ve farklı ispat gereklilikleri doğurur. Bu rehber, ödeme kuruluşları nezdindeki hesap blokelerinde delil hazırlığını ve merci hatasını konu alır.
Blokenin Kaynağını Ayırmak
Uygulamada üç ana kaynak vardır ve her biri farklı yol izler:
- Adli mercilerin el koyma veya tedbir kararına dayanan bloke
- İcra takibi kapsamında konulan haciz
- Kuruluşun kendi yükümlülük değerlendirmesine dayanan kısıtlama
Kuruluşun müşteri hizmetlerinden alınan genel cevap yeterli değildir; hangi dosya numarası ve hangi makam kararıyla işlem yapıldığı yazılı olarak talep edilmelidir. Bu bilgi olmadan yapılan itirazlar, doğru makama ulaşmadığı için sonuç doğurmaz.
Fon Kaynağını Gösteren Delil Seti
Şüpheli işlem değerlendirmesine dayanan kısıtlamalarda ispat yükü fiilen hesap sahibine kayar. Paranın nereden geldiğini gösteren belge zinciri, tarih sırasıyla ve kesintisiz kurulmalıdır: maaş bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir kayıtları, ticari faturalar, kripto varlık alım satımlarında platform işlem geçmişi ve cüzdan adresleri arasındaki transfer kayıtları. Üçüncü kişiler üzerinden gerçekleşen transferlerde araya giren kişinin beyanı ve aradaki hukuki ilişkiyi gösteren belge kritik önemdedir. Nakit girişlerin belgeyle desteklenmediği dosyalarda süreç uzar.
Hangi Kapı Çalınmalı
Adli bir karara dayanan blokede muhatap kuruluş değil, kararı veren makamdır; itiraz, ilgili soruşturma ya da kovuşturma dosyası üzerinden ileri sürülür ve kanunda öngörülen kısa itiraz süreleri işler. İcra kaynaklı hacizde ise başvurulacak yer icra dairesi ve icra hukuk mahkemesidir; maaş ve emekli aylığı gibi kısmen veya tamamen haczedilemeyen kalemlerde itiraz farklı gerekçeye dayanır. Kuruluşun kendi kararına dayanan kısıtlamada önce kuruluşa yazılı başvuru, ardından ilgili denetim otoritesine şikâyet ve gerektiğinde sözleşmeye dayalı hukuk davası gündeme gelir. Bu üçünün karıştırılması, hem süre kaybettirir hem de dosyada gereksiz beyanlar oluşturur.
Dolandırıcılık Mağduru İse Farklı Bir Sıra
Parası bir hesaba aktarılmış mağdur bakımından öncelik, paranın hareketini durdurmaktır. Suç duyurusu ile birlikte alıcı hesaplara yönelik tedbir talebi ilk gün yapılmalı; transfer dekontları, yazışmalar ve platform kayıtları eksiksiz sunulmalıdır. Gecikme, fonun birden fazla hesaba dağıtılmasıyla sonucu ağırlaştırır.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunar. Blokenin dayanağı ve hesabın niteliği izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, ilk yazılı bilgi alındıktan sonra hukuki destekle ilerlemek yerinde olur.