İcra takibinde borçlu ve alacaklı açısından en çok hak kaybı doğuran alan, itiraz ile şikâyetin karıştırılmasıdır. Bu iki yol farklı mercilere, farklı sürelere ve farklı sonuçlara bağlıdır. Maaş haczi ve satış aşaması özelinde, hangi talebin nereye yöneltileceği aşağıda ele alınmaktadır.
İtiraz, Şikâyet ve Dava Üçlüsü
Takibin kendisine ya da borcun varlığına yönelik karşı çıkış itirazdır ve kural olarak icra dairesine yapılır. Buna karşılık icra müdürlüğünün bir işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyettir; şikâyet icra mahkemesine yöneltilir ve öğrenmeden itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir. Malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ise istihkak prosedürünü, alacağın esasına ilişkin uyuşmazlık ise genel mahkemede açılacak davayı gerektirir. İcra mahkemesine yapılan ancak esasa ilişkin olan bir başvuru, görev yönünden reddedilir.
Maaş Haczinde Sınır ve Sıra
Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; İİK, ücretin belirli bir oranından fazlasının haczini engeller ve bu oran dörtte birden az olamaz. Nafaka alacakları bakımından ise farklı bir rejim uygulanır ve nafaka alacağı sıra bakımından öncelik taşır. Uygulamada sık görülen sorunlar şunlardır:
- İşverenin kesintiyi hiç yapmaması ya da eksik yapması
- Birden fazla haciz müzekkeresinin sırasının gözetilmemesi
- Haczedilemeyecek nitelikteki sosyal yardım ve tazminat kalemlerinin kesintiye dâhil edilmesi
- İşten ayrılma bildiriminin icra dairesine yapılmaması
Bu hâllerde muhatap borçlu değil, kesintiyi yapmakla yükümlü işverendir ve sorumluluğu ayrıca doğabilir.
Satış Aşamasında Kritik Kısa Süreler
Kıymet takdirine karşı itiraz ve ihalenin feshi talebi, kanunda öngörülen kısa ve kesin sürelere tabidir. Kıymet takdiri raporunun tebliğinden sonra itiraz edilmezse, satış bu değer üzerinden ilerler ve sonradan değerin düşüklüğüne dayanan fesih talebi sonuç vermez. İhalenin feshi talebinde ise ileri sürülen aykırılığın ihaleye etkisinin gösterilmesi gerekir; soyut usul eleştirisi tek başına yeterli görülmez.
Şikâyet Dilekçesinin Belgesel Dayanağı
- İcra dosyasının tam örneği alınır ve işlem tarihleri kronolojik olarak çıkarılır.
- Öğrenme tarihi, tebligat parçası veya UYAP erişim kaydıyla belgelenir.
- İtiraz edilen işlemin dosyadaki karşılığı, tutanak numarasıyla gösterilir.
- Kesinti yapılan dönemlere ait bordrolar ve banka kayıtları eklenir.
- Talep, işlemin iptali mi yoksa düzeltilmesi mi olduğu açıkça yazılır.
Takibin Durdurulması Talebi
Şikâyet tek başına satışı durdurmaz. Bu nedenle başvuruyla birlikte icra mahkemesinden tedbir niteliğinde durdurma kararı istenmeli ve bu talep, satış gerçekleşirse doğacak telafisi güç zarar somutlaştırılarak gerekçelendirilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmaktadır. Dosyanın aşaması, tebligat tarihleri ve takip türü izlenecek yolu değiştireceğinden, süreler kısa olduğu için gecikmeden değerlendirme yapılması yerinde olur.