Yüksek getiri vaadiyle yapılan yatırımlarda para çoğunlukla banka havalesi, sanal kart ya da kripto varlık transferi üzerinden hareket eder. Kayıp fark edildiğinde ilk saatler belirleyicidir; ancak hangi kanalın önce işletileceği ödeme yönteminden yönteme değişir.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
- Gönderilen tutar, tarih, alıcı hesap ve açıklama bilgilerinin dökümü alınır
- Bankaya iade ve iadeye konu işlemin durdurulması talebi yazılı olarak iletilir
- Platformla yapılan tüm yazışmalar ve reklam içerikleri kaydedilir
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyette bulunulur
- Hesap hareketlerinin korunması için ilgili kurumlara bildirim yapılır
Yazılı olmayan telefon görüşmeleri sonradan ispat sorunu yaratır; bu nedenle her talep kayıt altına alınmalıdır.
Banka Nezdindeki İtirazın Sınırları
Bankalar 5411 sayılı Kanun ve ödeme hizmetlerine ilişkin düzenlemeler çerçevesinde işlem yapar. Kart ile yapılan ödemelerde işlem itirazı mekanizması gündeme gelebilirken, hesaptan hesaba yapılan havale ve EFT işlemlerinde iade büyük ölçüde alıcının rızasına ya da hesabın bloke edilmesine bağlıdır. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi ise mağdurun kendi başlatabileceği bir süreç değildir; buna karşılık soruşturma dosyasında malvarlığına ilişkin koruma tedbiri talebi ceza yargılaması içinde ileri sürülebilir.
Ceza ve Hukuk Kanallarının Ayrımı
Fiil dolandırıcılık boyutuna ulaşıyorsa soruşturma savcılık tarafından yürütülür ve görevli mahkeme suçun niteliğine göre belirlenir. Elde edilen değerlerin aklanmasına ilişkin iddialar bakımından TCK 282 kapsamındaki değerlendirme ayrıca yapılır. Buna karşılık zararın tazmini için açılacak hukuk davası bağımsızdır; burada taraf sıfatı, aracı kurumun sorumluluğu ve sözleşme ilişkisinin niteliği belirleyici olur. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri, platformun Türkiye'de faaliyet izni bulunup bulunmadığı sorusunu da gündeme getirir; izinsiz faaliyet iddiası ayrı bir başvuru başlığıdır.
Uzlaşma Teklifi Nasıl Değerlendirilmeli
Şüpheli tarafın kısmi ödeme önerisi geldiğinde, tutarın yanı sıra ödemenin hangi talepleri kapsadığı ve kalan zarar için hakların saklı tutulup tutulmadığı yazılmalıdır. Nitelikli dolandırıcılık gibi fiiller uzlaştırma kapsamında görülmediğinden, tarafların anlaşması ceza sürecini kendiliğinden sona erdirmez. Bu nedenle anlaşma metninde ceza şikâyetinin akıbetine ilişkin gerçekçi olmayan taahhütlerden kaçınılmalıdır.
Bilgilendirme
Bu metin genel bir yol haritası sunar. Ödeme yöntemi, platformun bulunduğu ülke ve işlem zinciri sonucu değiştirdiğinden, kayıp fark edildiğinde vakit kaybetmeden dosyaya özgü hukuki destek alınması önerilir.