Yüksek getiri vaadiyle yapılan para transferlerinde kayıp fark edildiğinde geriye kalan zaman genellikle çok kısadır. Paranın hesaplar arasında dağılması saatler içinde gerçekleşir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim düzeni, sermaye piyasası ve kripto varlık düzenlemeleri ile TCK'nın malvarlığına karşı suçlara ilişkin hükümleri bir arada işler. Bu rehber, banka nezdindeki itiraz ile adli sürecin aynı takvimde nasıl yürütüleceğini anlatıyor.
İlk Saatler: Paranın İzini Dondurmak
Transferi yapan bankaya derhal yazılı bildirimde bulunulması, alıcı hesaba ilişkin iade/iade talebi kaydının açılması ve işlem dekontlarının ham hâliyle temin edilmesi ilk halkadır. Kart ile yapılan ödemelerde itiraz mekanizmasının kendine özgü kısa süreleri vardır; bu süreler kaçırıldığında banka nezdindeki yol tümüyle kapanabilir. Bildirimin telefonla değil, tarih ve kayıt numarası doğuran bir kanalla yapılması sonradan ispat açısından belirleyicidir.
Adli Yol ile İdari Yolu Karıştırmayın
Mağdurların sık düştüğü hata, şikâyeti yalnızca düzenleyici veya denetleyici kuruma yapıp savcılığa başvurmamaktır. Denetim kurumlarına yapılan bildirim, kurumun idari yaptırım incelemesini başlatabilir; ancak paranın iadesi ya da hesapların bloke edilmesi kural olarak soruşturma makamlarının ve mahkemenin yetki alanındadır. Bu nedenle:
- Cumhuriyet başsavcılığına suç duyurusu ayrıca ve gecikmeden yapılmalıdır
- Dilekçede alıcı hesap bilgileri ve işlem zaman damgaları eksiksiz yer almalıdır
- El koyma ve tedbir talebi açıkça yazılmalı, dosyaya sonradan eklenmesi beklenmemelidir
- Tazminat talebi için özel hukuk yolunun ayrıca işletilmesi gerekebileceği not edilmelidir
Delil Dosyasını İşlem Zinciri Üzerine Kurun
Yatırım mağduriyeti dosyalarında en güçlü anlatım, kronolojik işlem zinciridir. Tanışma kanalı, vaat edilen getiri, platform ekran görüntüleri, para çekme talebinin reddedildiği yazışmalar ve her transferin tarihi tek bir çizelgede toplanmalıdır. Kripto varlık transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri de bu çizelgenin parçasıdır. Dağınık ekran görüntüleri yerine tarihe göre sıralanmış tek bir dosya, hem bankanın hem soruşturma makamının işini hızlandırır.
Ret Gelirse İkinci Halka
Banka itirazının reddi süreci bitirmez. Ret gerekçesi, örneğin işlemin müşteri talimatıyla yapıldığı yönündeyse, bir sonraki aşamada tartışma talimatın nasıl alındığına ve bankanın özen yükümlülüğüne kayar. Bu nedenle ret yazısı saklanmalı, gerekçesi ikinci aşama dilekçesinin çerçevesini belirlemelidir.
Uyarı
Burada anlatılanlar genel usul bilgisidir; her mağduriyet dosyasının parasal akışı ve kanıt durumu farklıdır. Kayıp fark edildiğinde vakit kaybetmeden hem bankaya hem de yetkili makama yönelik adımların bir hukukçu eşliğinde planlanması önerilir.