İcra takibinde borçlu açısından en belirleyici an, ödeme emrinin eline ulaştığı gündür. İİK, bu aşamadan sonra kullanılabilecek hakların çoğunu kısa sürelere bağlamıştır ve bu süreler kaçırıldığında takip kesinleşerek haciz aşamasına geçilir. Aşağıda, itiraz ile şikayet arasındaki farkın ve tebligat gecikmesinin bu takvime etkisinin ele alınması amaçlanmıştır.
İtiraz ile şikayet aynı şey değildir
İtiraz, borcun kendisine ya da miktarına veya imzaya yöneliktir ve icra dairesine yapılır. Şikayet ise icra müdürlüğünün bir işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla icra mahkemesine yöneltilir. Haczedilmezlik iddiası, kıymet takdirine yönelik itirazlar ve usulsüz tebligat iddiası şikayet yoluyla ileri sürülür. Yanlış yola başvurulması, süre dolduğu için telafisi mümkün olmayan sonuç doğurabilir.
Süreler kısa ve takip türüne göre değişir
- Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz için yedi günlük süre öngörülmüştür.
- Kambiyo senetlerine özgü takipte süre daha kısadır ve itiraz icra mahkemesine yapılır.
- İcra memurunun işlemine karşı şikayet için de kural olarak yedi günlük süre uygulanır.
- Üçüncü kişinin istihkak iddiası, haczi öğrenmesinden itibaren kısa sürede bildirilmelidir.
Takibin hangi yola göre başlatıldığı ödeme emrinin üst kısmında yazar; süre hesabı bu bilgiyle başlar.
Haczedilemeyen mal ve haklar
Maaş üzerindeki haczin sınırı, ev eşyalarının durumu ve mesleğin sürdürülmesi için zorunlu araçlar bakımından mevzuatta koruyucu düzenlemeler bulunur. Bu korumadan yararlanmak kendiliğinden olmaz; süresinde ileri sürülmesi gerekir. Maaş haczinde birden fazla dosya varsa sıra cetveli ve kesinti oranı ayrıca kontrol edilmelidir.
Tebligat gecikmesi ve usulsüz tebligat şikayeti
Ödeme emrinin eski adrese gönderilmesi, işyerinde ilgisiz bir kişiye teslim edilmesi ya da adreste bulunmama halinde gerekli araştırmanın yapılmaması, tebligatı usulsüz hale getirebilir. Bu durumda borçlu, tebliği öğrendiği tarihi bildirerek usulsüzlük şikayetinde bulunabilir; kabul edilirse tebliğ tarihi öğrenme tarihi olarak düzeltilir ve itiraz süresi yeniden işler. Bu talep için mazbatanın örneği, adres kayıt belgesi ve öğrenmeye ilişkin somut veri gereklidir.
İtirazın sonucu ve devamı
- Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.
- Alacaklı, itirazın kaldırılması veya iptali yoluna başvurabilir.
- Bu aşamada belge düzeni ve ödeme kayıtları belirleyici olur.
- Haksız çıkma halinde tazminat riski doğabileceği baştan hesaplanmalıdır.
Kısa uyarı
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; takibin türü, dayanak belge ve hacze konu malvarlığı değiştikçe izlenecek yol da değişir. Ödeme emrini aldığınız gün dosyanızı bir hukukçuya göstermeniz, kısa süreler nedeniyle önem taşır.