İcra dosyalarında hak kaybının büyük bölümü, itiraz ile şikayetin birbirine karıştırılmasından doğar. Ödeme emrine itiraz, haciz işlemine şikayet ve istihkak iddiası ayrı kurumlardır; her birinin süresi, mercii ve sonucu farklıdır. Bu rehber, yedi günlük sürenin hangi hâlde hangi işleme bağlandığını ve dayanak belgesi bulunmayan bir itirazın neden sonuç doğurmadığını açıklar.
Hangi Süre Neye Bağlı
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi yedi gündür ve itiraz icra dairesine yapılır; borca itiraz takibi durdururken, imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir. Buna karşılık haczin uygulanma biçimine, haczedilemez malın haczedilmiş olmasına veya memur işleminin kanuna aykırılığına yönelik başvuru şikayettir; şikayet icra mahkemesine yapılır ve kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde ileri sürülür. Kamu düzenine ilişkin bazı hâllerde süresiz şikayet mümkündür, ancak bu istisnaya güvenerek süre kaçırmak riskli bir tercihtir.
Görev ve Yetki: Hangi İcra Mahkemesi
Şikayet ve itirazın incelenmesinde görevli mahkeme icra mahkemesidir; yetkili olan ise takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı bulunduğu mahkemedir. Borçlunun yerleşim yerindeki mahkemeye yapılan başvuru, süre içinde yapılmış olsa bile yanlış mercie yöneltilmiş sayılabilir. Takip talebindeki icra dairesi bilgisi bu nedenle başvuru dilekçesinin ilk kontrol kalemi olmalıdır.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedildiğinde
Haczedilen malın borçluya değil üçüncü kişiye ait olduğu iddiası istihkak prosedürüyle yürür ve kendi süresine tabidir. Burada belirleyici olan mülkiyetin sözle değil kayıtla gösterilmesidir: fatura, tapu veya trafik kaydı, ödeme dekontu ve malın kullanım geçmişine ilişkin belgeler birlikte sunulmalıdır. Yalnızca beyana dayanan istihkak iddiaları uygulamada zayıf kalır.
İtirazı Ayakta Tutan Belgeler
- Borcun ödendiğine ilişkin dekont veya ibraname
- Takip dayanağı belgenin tamamı ve varsa ekleri
- Ödeme emrinin tebliğ tarihini gösteren tebligat evrakı
- Haczedilemezlik iddiasında maaş, sosyal yardım veya mesleki alet niteliğini gösteren kayıtlar
- Haciz tutanağının imzalı örneği
İtirazın İptali ve Kaldırılması Aşaması
Borca itiraz takibi durdurduğunda, alacaklının önünde iki ayrı yol bulunur ve bu yolların dayanacağı belge tipi ile görevli mahkeme farklıdır. Bu nedenle itiraz aşamasında ileri sürülen gerekçe, sonraki aşamada karşı tarafın seçeceği yolu da belirler. Süreler tebliğ tarihine göre işlediğinden, her evrakın tebliğ tarihi tek bir tabloda tutulmalı; son gün yerine birkaç gün öncesi kontrol noktası olarak işaretlenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Takibin türü, dayanak belge ve haczin konusu değiştiğinde uygulanacak süre ve merci de değişeceğinden, ödeme emri elinize ulaştığı anda dosyanın incelenmesi önerilir.