Hesabına erişemediğini fark eden kişinin ilk sorusu genellikle "bankaya mı, savcılığa mı gideceğim" olur. Cevap, kısıtlamanın kaynağına bağlıdır ve bu kaynak öğrenilmeden yapılan her başvuru zaman kaybıdır. Uygulamada birbirinden farklı üç durum aynı isimle anılmaktadır.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Birinci ihtimal, bankanın kendi mevzuat yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı geçici kısıtlamadır. İkincisi, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki işlemlerin ertelenmesine ilişkin idari mekanizmadır. Üçüncüsü ve en ağırı, bir soruşturma dosyası kapsamında Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca verilen elkoyma kararıdır. Bunlar farklı mercilere itiraz edilir; bu nedenle ilk adım, bankadan kısıtlamanın dayanağını ve varsa dosya bilgisini yazılı olarak talep etmektir.
Elkoymaya İtirazda Yetkili Merci
Taşınmaz, hak ve alacaklara elkoyma kararı kural olarak hâkim kararıyla verilir; gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcının kararı hâkim onayına sunulur. Bu karara karşı itiraz, kararı veren merci aracılığıyla itirazı incelemekle görevli hâkimliğe yapılır. Yetkili merci, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yerdeki hâkimliktir; hesap sahibinin ikamet ettiği il değil. Dosya gizlilik kararı altındaysa müdafi olarak inceleme talebi ayrıca ele alınır ve gizlilik kararının kaldırılması istenebilir.
Asıl Mesele: Kaynağın Meşruiyetini Belgelemek
Aklama ve terörün finansmanı soruşturmalarında dosyayı çözen şey hukuki argüman değil, para hareketinin izlenebilir biçimde açıklanmasıdır. Sunulması gereken belge seti şudur:
- Paranın girişini açıklayan kayıtlar: maaş bordrosu, satış sözleşmesi ve tapu, kâr payı kararı, miras belgeleri
- Vergi beyannameleri ve mali müşavir onaylı hesap özetleri
- Kripto varlık işlemlerinde platform üzerinden alınan işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transfer zinciri
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar ve ticari ilişkinin gerçekliğini gösteren faturalar, irsaliyeler
Kripto varlıklarda özellikle dikkat edilmesi gereken nokta, borsa hesabından çıkışların zincir üzerinde takip edilebilmesidir; bu nedenle transfer geçmişinin platformdan resmi olarak talep edilmesi, ekran görüntüsüne kıyasla çok daha güçlü bir belgedir.
Farkında Olmadan Aracı Konuma Düşmek
Sık görülen bir senaryo, kişinin hesabının başkası tarafından para aktarımında kullanılmasıdır. Böyle bir durumda savunmanın merkezi, aktarımın hangi ilişkiye dayandığı ve paranın nereye gittiğidir. Havale açıklamaları, mesajlaşma kayıtları ve karşı tarafın kimliğine dair veriler bu noktada belirleyici olur. Alacaklı sıfatıyla hesaba gelen bir tutarın hemen çekilmiş olması, ilişkinin belgelenememesi halinde aleyhe yorumlanabilir.
Sonuç
Bloke dosyalarında sonuç, itiraz dilekçesinin sertliğinden değil, kaynak ispatının bütünlüğünden doğar. Burada anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır; kısıtlamanın dayanağı, soruşturmanın kapsamı ve varlık türü izlenecek yolu değiştirdiğinden, banka yazısını aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.