Haciz aşamasında yapılan en yaygın hata, her talebin itiraz adı altında ve aynı mercie yöneltilmesidir. Oysa İİK, borçluya birbirinden farklı üç ayrı imkân tanır: takibe itiraz, işleme karşı şikâyet ve mülkiyete dayanan istihkak iddiası. Yanlış seçilen yol, hak kaybına yol açar. Aşağıda İİK ve HMK çerçevesinde bu ayrımlar, dayanak belgenin eksikliğinden doğan risk üzerinden ele alınmaktadır.
İtiraz mı, Şikâyet mi?
Kısaca: itiraz borcun kendisine yöneliktir ve icra dairesine yapılır; şikâyet ise icra dairesinin işleminin usule aykırılığına yöneliktir ve icra mahkemesine sunulur. Borcun ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya hiç doğmadığı iddiası ilk gruba; haczin usulsüz yapıldığı, kıymet takdirinin hatalı olduğu veya tebligatın geçersizliği ikinci gruba girer. İlamsız takiplerde itiraz süresi kaçırıldığında takip kesinleşir ve savunma alanı belirgin biçimde daralır.
Haczedilemezlik İddiasını Belgelemek
- Maaş üzerindeki haczin sınırı aşıp aşmadığı, bordro ve banka kayıtlarıyla gösterilir.
- Emekli aylığı ve benzeri ödemelere ilişkin özel korumalar, ödemenin kaynağını gösteren belgeyle ileri sürülür.
- Ev eşyasına ilişkin iddia, eşyanın haline münasip ve zorunlu ihtiyaç niteliğinde olduğunun somutlaştırılmasını gerektirir.
- Meslek icrası için zorunlu araçlar bakımından, faaliyetin fiilen sürdürüldüğü kayıtlarla desteklenir.
Bu iddiaların süresinde ve haczi yapan işleme bağlanarak ileri sürülmesi gerekir; genel nitelikli dilekçeler çoğunlukla sonuç doğurmaz.
Üçüncü Kişinin İstihkak İddiası
- Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, haciz sırasında veya öğrenmeden sonra gecikmeksizin bildirilir.
- Mülkiyeti gösteren belgenin tarihi kritik önemdedir; hacizden sonraki tarihli belgeler ikna edici bulunmaz.
- Fatura, garanti belgesi, ödeme kaydı ve teslim belgesi birlikte sunulduğunda iddia güçlenir.
- Borçluyla aynı adreste yaşayan yakınlar bakımından ek açıklama gerekebileceği baştan öngörülmelidir.
Satış Öncesi Kritik Aşama: Kıymet Takdiri
Taşınmaz veya araç haczedilmişse, satış değerinin gerçek değerin altında belirlenmesi borçlunun en somut zarar kalemidir. Kıymet takdirine itiraz için öngörülen süre kısadır ve kaçırıldığında satış bu değer üzerinden ilerler. İtiraz, benzer taşınmaz satış örnekleri, taşınmazın güncel durumu ve varsa yapılan iyileştirmelerle desteklenmelidir.
Borçlu Tarafında Sık Görülen Eksikler
Adres değişikliğinin bildirilmemesi nedeniyle tebligatlardan haberdar olunmaması, yapılan ödemelerin dosya numarası belirtilmeden gönderilmesi ve haciz tutanağının bir örneğinin alınmaması, sonraki tüm başvuruları zorlaştırır. Dosya hesabının belirli aralıklarla alınması, faiz ve masraf tartışmalarını da erken aşamada çözer.
Bilgilendirme
Bu yazı genel niteliktedir; takibin türü, dayanağı ve aşaması izlenecek yolu değiştirir. Süreler kısa olduğundan, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önem taşır.