Kripto varlık kaynaklı bir dolandırıcılıkta mağdurun karşılaştığı ilk somut sorun, paranın izini kaybetmek değil; hangi kapıya, hangi sırayla vuracağını bilememektir. Şüpheli işlem sonrası hesap blokesi kimi zaman mağdurun kendi hesabında da uygulanır ve dosya aynı anda ceza soruşturması, idari denetim ve bankacılık işlemi olmak üzere üç ayrı düzlemde yürür. Bu rehber, bu düzlemlerin görev ve yetki ayrımını ve işlem zincirinin ispatındaki kırılma noktalarını ele alır.
Üç Ayrı Düzlem, Üç Ayrı Merci
Dolandırıcılık iddiası, suçun işlendiği veya sonuçlarının doğduğu yer Cumhuriyet başsavcılığına yapılacak şikayetle ceza düzleminde ilerler. Malvarlığına yönelik tedbirler soruşturma makamının talebi ve hakim kararıyla yürür. Bankanın veya kripto varlık hizmet sağlayıcısının kendi mevzuatı gereği uyguladığı kısıtlama ise sözleşmesel ve idari denetim boyutu taşır; 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi ile ceza yargılamasındaki elkoyma birbirinden farklı hukuki işlemlerdir. Bu ayrımı yapmadan gönderilen tek bir dilekçe, çoğu zaman hiçbir düzlemde sonuç doğurmaz.
Blokeye Karşı Ne Yapılır
- Kısıtlamanın dayanağı yazılı olarak sorulur; adli bir karara mı yoksa kurum kararına mı dayandığı belirlenir.
- Adli karara dayanıyorsa dosya numarası üzerinden ilgili hakimliğe başvurulur.
- Kurum kararına dayanıyorsa önce kuruma, ardından denetim otoritesine başvuru yolu izlenir.
- Paranın meşru kaynağı belge zinciriyle ortaya konur.
- Her aşamada tebliğ ve teslim kaydı dosyaya konulur.
Delil Eksikliğinin En Sık Görülen Hali
Kripto dosyalarında ispat, klasik banka dosyalarından farklı işler. Mağdur çoğu zaman yalnızca uygulama içi mesajlara ve karşı tarafın söylediği bir cüzdan adresine sahiptir. Uygulama silindiğinde veya hesap kapatıldığında geriye hiçbir kayıt kalmaz. Bu nedenle şikayetten önce cihaz üzerindeki yazışmaların bütünlüğü bozulmadan yedeklenmesi, transfer kayıtlarının işlem kimliğiyle birlikte alınması ve hangi hesaptan hangi hesaba geçiş olduğunun kesintisiz gösterilmesi gerekir. Zincirin tek bir halkasındaki boşluk, hem tedbir talebini hem de iade talebini zayıflatır.
Yetki Uyuşmazlığına Düşmemek İçin
Aynı olayda tazminat talebi adli yargıda, hizmet sağlayıcının denetimine ilişkin itiraz idari düzlemde ilerleyebilir. Talepleri tek dilekçede birleştirmek yerine ayrıştırmak, hem süre kaybını hem de görevsizlik kararıyla dosyanın başa dönmesini önler. Tebliğ tarihleri ortak bir takvimde tutulmalı, her başvurunun kendi süresi ayrı işaretlenmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlem hacmi, tarafların yerleşim yeri ve platformun statüsü tabloyu bütünüyle değiştirebileceğinden, somut dosyada bir hukukçuyla birlikte yol haritası çıkarılması önerilir.