Haciz işlemi, borçlunun malvarlığına doğrudan müdahale eden ve itiraz süreleri gün hesabıyla işleyen bir aşamadır. İİK borçluya birden çok koruma aracı tanır; ancak bu araçların her birinin muhatabı ve süresi farklıdır. Yanlış yolu seçmek çoğu zaman esasa girilmeden reddedilen bir dosya anlamına gelir.
Üç Farklı Yol, Üç Farklı Süre
- Ödeme emrine itiraz: Borca ya da imzaya itiraz, kural olarak icra dairesine yapılır ve süresi kısadır. İlamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.
- Şikâyet: İcra dairesinin hukuka aykırı, usulsüz ya da hakkın yerine getirilmemesi niteliğindeki işlemlerine karşı icra mahkemesine başvurulur. Süre işlemin öğrenilmesiyle işler.
- İstihkak iddiası: Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası ayrı bir usule tabidir ve haciz sırasında ileri sürülmesi ispat bakımından belirgin avantaj sağlar.
Haczedilemeyecek Mal ve Haklar
Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesi için gerekli olan bazı eşya ile ücret ve aylıkların belirli bölümünü haciz dışında tutar. Bu koruma kendiliğinden uygulanmayabilir; borçlunun süresinde şikâyet yoluna başvurması gerekir. Süre geçtikten sonra yapılan başvuruda, malın niteliği tartışmasız olsa dahi sonuç alınamayabilir. Maaş haczinde ise borçlunun rızasına dayanan haciz ile kanuni sınır arasındaki fark ayrıca değerlendirilir.
Meskeniyet ve Değer Tartışması
Borçlunun haline münasip evinin haczedilemeyeceği iddiası, uygulamada en çok başvurulan şikâyet sebeplerinden biridir. Bu iddiada mahkeme keşif ve bilirkişi incelemesiyle taşınmazın değerini ve borçlunun ihtiyacını karşılayacak bir konutun bedelini karşılaştırır. Dosyaya sunulacak tapu kaydı, aile nüfus kaydı, gelir belgesi ve emsal değer bilgisi sonucu doğrudan etkiler.
Yetki İtirazı Nerede Yapılır?
- Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisine itiraz, esasa ilişkin itirazla birlikte ve süresinde ileri sürülmelidir.
- Yetki itirazı sonradan ileri sürülemez; süresinde yapılmaması yetkiyi kesinleştirir.
- İcra mahkemesinin verdiği kararlara karşı kanun yolları da kendi süre rejimine tabidir.
Haciz Anında Yapılması Gerekenler
Haciz tutanağının bir örneği mutlaka alınmalı, tutanağa itiraz ve beyanlar o anda yazdırılmalıdır. Sonradan ileri sürülen itirazlar, tutanakta karşılığı bulunmadığında zayıf kalır. Haczedilen eşyanın kime ait olduğu, kim tarafından kullanıldığı ve varsa faturaları o gün not edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü ve haczin konusu izlenecek yolu tamamen değiştirdiğinden, haciz tutanağı elde edilir edilmez hukuki destek alınması süre riskini önemli ölçüde azaltır.