Maaş haczi, borçlu açısından en doğrudan hissedilen icra işlemidir; alacaklı açısından ise düzenli tahsilatın en istikrarlı yoludur. Sorun, taraflardan birinin itirazını hatalı bir mercie yöneltmesiyle başlar: icra dairesine yapılması gereken talep mahkemeye, mahkemeye yapılması gereken şikâyet ise icra dairesine gider ve süre işlemeye devam eder.
Üç Ayrı Kanal, Üç Ayrı İşlev
İcra ve İflas Kanunu uygulamasında maaş haczine ilişkin başvurular üç kanala ayrılır. Takibin kendisine, yani borca veya imzaya yönelik itiraz, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen kısa süre içinde icra dairesine yapılır. Haciz işleminin usulüne, kesinti oranına veya haczedilemezlik iddiasına ilişkin başvuru ise bir şikâyettir ve icra hukuk mahkemesine yöneltilir. İşverenin kesintiyi hiç yapmaması veya kesip göndermemesi hâlinde ise ayrı bir sorumluluk tartışması doğar.
Haczedilemezlik Sınırları
- Ücret ve maaşlar bakımından kanun, kesintiye üst sınır getirir; borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu kısım haczedilemez.
- Nafaka alacakları bu sınırlama bakımından ayrı bir konumdadır.
- Emekli aylıkları, sosyal güvenlik mevzuatı gereği kural olarak korunur; borçlunun sonradan verdiği muvafakat ve nafaka alacakları bakımından ayrık durumlar tartışılır.
- Asgari geçim standardını koruyan kalemler için haczedilemezlik şikâyeti ayrıca gerekçelendirilmelidir.
Şikâyette Süre Riskini Yönetmek
Şikâyet kural olarak öğrenme tarihinden itibaren kısa bir süreye tabidir; kamu düzenine aykırılık hâllerinde ise süre koşulu aranmaz. Uygulamada en çok kaybedilen dosya, süresi geçmiş bir şikâyeti süresiz şikâyet sanarak geciken dosyadır. Bu nedenle maaş haczi müzekkeresinin işverene ulaştığı tarih, ilk kesintinin bordroya yansıdığı tarih ve borçlunun öğrenme tarihi ayrı ayrı belgelenmelidir.
İşveren Tarafındaki Kontroller
- Birden fazla haciz müzekkeresi varsa sıra cetveli mantığına göre öncelik belirlendi mi?
- Kesinti matrahı net ücret üzerinden mi hesaplandı?
- Nafaka kesintisi diğer hacizlerden ayrı takip ediliyor mu?
- Çalışanın işten ayrılması icra dairesine bildirildi mi?
Kapanış Notu
Maaş haczi dosyalarında yol haritası kısa sürelerle örülüdür; doğru merci ve doğru tarih, çoğu zaman itirazın içeriğinden daha belirleyicidir. Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Bordronuzun yapısı, takibin türü ve dosyadaki diğer hacizler tabloyu değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce dosya üzerinden değerlendirme almanız uygun olur.