Maaş haczi, icra takibinin en istikrarlı tahsil yollarından biridir; ancak yanlış zamanlanmış bir müzekkere ya da eksik izlenen bir sıra, aylarca boş bekleyen bir dosya anlamına gelir. İİK ve HMK çerçevesinde alacaklının yürüteceği süreç, takibin kesinleşmesinden ödemenin dosyaya girmesine kadar birbirine bağlı halkalardan oluşur.
Müzekkere öncesi kontrol listesi
- Takibin kesinleşip kesinleşmediği; itiraz varsa itirazın kaldırılması ya da iptali sürecinin sonucu.
- Borçlunun güncel işvereni: sosyal güvenlik kayıtlarından tespit edilmeden gönderilen müzekkere sonuçsuz döner.
- Borç kaleminin niteliği: nafaka alacağı ise sınırlama rejimi farklı işler.
- Aynı borçlu hakkında başka dosyaların bulunup bulunmadığı ve sıraya ne zaman girildiği.
Sıra meselesi: erken gelen önce tahsil eder
Bir işveren nezdinde birden fazla haciz müzekkeresi bulunduğunda, kesinti kanunun izin verdiği oranla sınırlı olduğundan dosyalar sıraya girer. Bu nedenle müzekkerenin işverene ulaşma tarihi belirleyicidir. Uygulamada alacaklıların en çok kaybettiği nokta, tebliğ tarihinin takip edilmemesi ve sıranın hangi dosyada olduğunun bilinmemesidir. Tebliğ evrakının dosyaya dönüşü izlenmeli, gerekirse işverenden yazılı bilgi istenmelidir.
İşverenin yükümlülüğü ve ihmalin sonucu
Kesinti yapmakla yükümlü işveren, borçlunun işten ayrılması halinde bu durumu icra dairesine bildirmek ve varsa hak edişleri dosyaya göndermekle yükümlüdür. Bildirim yapılmaması veya kesintinin hiç yapılmaması halinde, alacaklının işverene karşı ileri sürebileceği talepler gündeme gelir. Bu nedenle her ay dosyaya para girişi kontrol edilmeli, iki ay üst üste yatmayan kesintiler için derhal yazı yazılmalıdır.
Kesintinin sınırlarını bilmek
- Maaş ve ücretler, kanunun öngördüğü oran dahilinde ve borçlunun geçimi için zorunlu kısım dışında bırakılarak haczedilebilir.
- Nafaka alacaklarının bu sınırlama dışında ve öncelikli olduğu gözetilmelidir.
- Emekli aylıklarında kural olarak farklı bir rejim geçerlidir; talebin bu farkı dikkate alarak kurulması gerekir.
- Kıdem ve ihbar tazminatı gibi toplu ödemeler için ayrıca ve zamanında talep gerekir.
Süre yönetimi
Haciz talebinin süresi içinde yenilenmemesi, dosyanın işlemsiz kalması ve haczin düşmesi gibi sonuçlara yol açabilir. Bu nedenle dosya için üçer aylık kontrol noktaları belirlenmeli; işveren değişikliği, adres değişikliği ve ödeme kesintileri bu noktalarda gözden geçirilmelidir. Borçlunun şikayet yoluna başvurması halinde ise cevap süresi kısa olduğundan, dosya evrakının hazır tutulması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; takibin türü ve borçlunun gelir yapısı sonucu değiştirebilir. Tahsilat planınızı kurmadan önce dosyanızın aşamasını bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olacaktır.