İlamsız icra takibinde borçluya tanınan itiraz süresi kısadır ve bu sürenin kaçırılması, borç gerçekte mevcut olmasa dahi takibin kesinleşmesine yol açar. Kesinleşmeden sonra tartışma alanı büyük ölçüde daralır. Bu rehber, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yürütülecek ispat stratejisini ele alır.
Sürenin başlangıcı: ödeme emrinin tebliği
İİK kapsamında düzenlenen ödeme emrine karşı itiraz süresi, tebliğ tarihinden itibaren yedi gündür. Bu nedenle ilk kontrol edilecek belge tebligat mazbatasıdır. Tebligatın muhatabın adresine yapılmadığı, adreste bulunmama gerekçesinin usulüne uygun şerh edilmediği veya haber verme kağıdının bırakılmadığı hâllerde tebliğin geçerliliği tartışılabilir. Elektronik tebligat kullanılan hâllerde ise sisteme ulaşma tarihi esas alınır.
İtirazın kapsamı doğru kurulmalı
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı ileri sürülür.
- İmzaya itiraz: Adi senede dayalı takiplerde imza ayrıca ve açıkça reddedilmelidir; açıkça reddedilmezse imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetkiye itiraz: Yetkisiz icra dairesinde başlatılan takipte, yetkili dairenin de gösterilmesi gerekir.
- Kısmi itiraz: Borcun bir bölümüne itiraz ediliyorsa kabul edilen miktar açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde itiraz geçersiz sayılabilir.
Takibin durması ve karşı tarafın iki yolu
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Bunun üzerine alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın kaldırılmasını icra mahkemesinden istemek ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açmak. İtirazın kaldırılması yolu, itirazın tebliğinden itibaren altı ay; itirazın iptali davası ise bir yıllık süreye tabidir. Bu süreler geçtiğinde alacaklı aynı takip dosyası üzerinden ilerleyemez ve yeniden takip başlatması gerekir.
Belgeye dayanma zorunluluğu
İcra mahkemesindeki inceleme dar yetkilidir ve yalnızca kanunda sayılan nitelikteki belgeler üzerinden yürür. İmzası ikrar edilmiş ya da noterlikçe onaylanmış belgeler bu kapsamda değerlendirilirken, tanık dinlenmesi mümkün değildir. Bu nedenle borçlu tarafında ödeme savunması yapılacaksa, ödemenin banka kaydı, makbuz veya karşı tarafça imzalanmış bir ibra ile gösterilmesi gerekir. Ödemenin hangi borca mahsuben yapıldığının açıklama alanına yazılmamış olması, uygulamada en sık karşılaşılan ispat sorunudur. Yargılamanın genel mahkemeye taşındığı hâllerde HMK çerçevesinde daha geniş bir delil imkânı doğar.
Süre kaçırıldıysa: gecikmiş itiraz
Borçlunun kusuru olmaksızın bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememesi hâlinde gecikmiş itiraz yolu bulunur. Bu yol, engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren kısa bir süre içinde ve engelin varlığını gösteren delillerle birlikte kullanılmalıdır. Hastane kaydı, seyahat belgesi veya benzeri somut kayıt sunulmadan yapılan başvurular sonuç vermez.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin dayanağı ve elinizdeki belgeler stratejiyi değiştirdiğinden, ödeme emrini aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önem taşır.