İlamsız icra takibi, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlattığı bir takip yoludur; sistemin dengesi de borçluya tanınan itiraz hakkıyla kurulur. İİK ve HMK ekseninde işleyen bu süreçte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde yapılmayan itiraz, takibi kesinleştirir ve haciz aşamasının önünü açar. Bu rehber, o yedi günün nasıl kullanılacağını ele alır.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında İlk Kontroller
- Tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygunluğu doğrulanır.
- Takip dosyasının hangi icra dairesinde ve hangi takip yoluyla açıldığı belirlenir.
- Alacağın dayanağı olarak gösterilen belge, dosya üzerinden incelenir.
- Talep edilen asıl alacak, faiz türü ve işlemiş faiz ayrı ayrı hesaplanır.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
İtiraz borcun tamamına yönelik olabileceği gibi bir kısmına da yöneltilebilir. Kısmi itirazda kabul edilen miktarın açıkça gösterilmesi gerekir; aksi hâlde itiraz sonuç doğurmayabilir. Kambiyo senedine dayalı takiplerde ise itiraz kural olarak icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır ve süreler farklı işler. Bu ayrımın karıştırılması, uygulamada en sık rastlanan hak kayıplarından biridir.
İmzaya İtiraz Ayrıca ve Açıkça Yapılmalıdır
Senet altındaki imzanın borçluya ait olmadığı ileri sürülüyorsa, bu husus itiraz dilekçesinde ayrıca ve açıkça belirtilmelidir. Yalnızca "borcum yoktur" denilmesi, imzanın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Aynı şekilde yetki itirazı da esasa ilişkin itirazla birlikte ve ilk itiraz olarak ileri sürülmelidir.
İtirazdan Sonra Alacaklının Elindeki Yollar
- İtirazın kaldırılması: belgeye dayanan alacaklar için icra mahkemesinde, kısa süreli inceleme ile.
- İtirazın iptali: genel mahkemede açılan ve yargılamayı gerektiren dava.
- İnkâr tazminatı riski: haksız çıkan taraf aleyhine tazminata hükmedilebilmesi.
Borçlu açısından bu tablo şu anlama gelir: itiraz süreyi kazandırır ama uyuşmazlığı bitirmez. İtirazın gerekçesi zayıfsa, tazminat riski hesaba katılmalıdır.
Sulh Görüşmesi ile Dava Arasında Karar Vermek
Takip kesinleşmeden yapılan görüşmelerde borçlunun eli genellikle daha güçlüdür; kesinleşme sonrası hacizler devreye girdiğinde ise pazarlık marjı daralır. Taksitle ödeme taahhüdü verilmeden önce, taahhüdün ihlali hâlinde doğabilecek sonuçlar ve haczedilmezlik iddialarının bu taahhütle birlikte tartışmalı hâle gelebileceği değerlendirilmelidir. Ödeme yapılacaksa dosya hesabının icra müdürlüğünden alınması ve ödemenin dosyaya yapılması esastır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; takip yolunun türü, dayanak belge ve tebligatın durumu sonucu bütünüyle değiştirebilir. Yedi günlük süre çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız pratikte en güvenli yaklaşımdır.