Maaşına haciz konulduğunu öğrenen borçlunun ilk refleksi genellikle icra dairesine dilekçe vermektir. Oysa ilamsız takipte itiraz, şikâyet ve dava birbirinden ayrı kurumlardır; hangisinin hangi mercie yöneltileceği karıştırıldığında borç kesinleşir ve kesinti kalıcı hale gelir. Bu rehber İİK ve HMK ekseninde, maaş haczine karşı doğru kanalı seçmeye odaklanan bir kontrol listesidir.
Takibin Hangi Aşamada Olduğunu Tespit Edin
Maaş haczi, takibin kesinleşmesinden sonra uygulanır. Bu nedenle ilk soru şudur: ödeme emri size usulüne uygun tebliğ edildi mi? Tebligat parçası, hangi adrese ve kime tebliğ yapıldığını gösterir. Usulsüz tebligat iddiası, itiraz süresini yeniden gündeme getirebilecek nitelikte olduğundan dosyanın en kritik belgesidir ve UYAP üzerinden veya dosyadan örneği alınmalıdır.
İtiraz, Şikâyet ve Dava Ayrımı
- Borca veya imzaya itiraz: Ödeme emrinin tebliğinden itibaren İİK'da öngörülen yedi günlük süre içinde ve kural olarak icra dairesine yöneltilir; takibi durdurur.
- Şikâyet: İcra müdürlüğünün işlemi kanuna aykırıysa icra hukuk mahkemesine yapılır; haczedilemeyecek miktarın haczi bu kapsamda değerlendirilir.
- Menfi tespit ve istirdat davası: Borcun bulunmadığının veya ödenmiş olduğunun tespiti için genel mahkemede açılır; ayrı bir yargılamadır.
Maaş Haczinde Ölçü Sorunu
İİK, maaş ve ücretlerin tamamının haczedilmesine izin vermez; kural olarak ancak bir kısmı haczedilebilir ve nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim geçerlidir. Uygulamada sık görülen hata, ikramiye, sosyal yardım veya yol yardımı gibi kalemlerin nasıl değerlendirildiğinin denetlenmemesidir. Bordronun kalem kalem incelenmesi, fazla kesintinin tespiti bakımından ilk adımdır.
Birden Fazla Takip Varsa Sıra Meselesi
Aynı borçlunun maaşı üzerinde birden çok haciz bulunması halinde kesintiler sıraya girer; ikinci ve sonraki hacizler, öncekinin bitmesini bekler. İşverenin bu sırayı hatalı uygulaması, hem borçlu hem alacaklı bakımından sonuç doğurur. Bu nedenle işveren yazışmalarının ve kesinti bildirimlerinin bir örneğinin borçlu tarafından da saklanması yerinde olur.
Süre Kaçtıysa Elde Kalan Seçenekler
İtiraz süresi geçmişse takip kesinleşir; ancak bu, her yolun kapandığı anlamına gelmez. Usulsüz tebligata dayalı şikâyet, haczedilmezlik iddiası, borcun ödendiğine ilişkin belgeye dayanan itiraz ve taksitlendirme talebi ayrı ayrı değerlendirilir. Alacaklıyla yapılacak taksit sözleşmesinin İİK'daki şekle uygun düzenlenmesi, sonradan doğacak tartışmaları önler.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amacıyla verilmiştir; dosyanızdaki tarih ve belgeler sonucu değiştirir. Maaşınızdan kesinti başladıysa dosya örneğini alıp bir avukatla değerlendirmeniz gecikmeden yapılması gereken iştir.