İlamsız takip, elinde mahkeme ilamı bulunmayan alacaklının ödeme emri göndererek başlattığı takip türüdür. Borçlu açısından bu takibin en görünür sonucu çoğu zaman maaş haczidir. İİK ve HMK ekseninde yürüyen bu süreçte belirleyici olan, itirazın hangi gün hangi mercie yapıldığıdır. Aşağıdaki plan, ödeme emrinin tebliğinden maaş kesintisinin durdurulmasına kadar olan zaman çizgisini kurar.
Ödeme Emri Tebliğ Edildikten Sonraki İlk Hafta
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi, tebliğden itibaren yedi gündür ve itiraz doğrudan icra dairesine yapılır. Bu süre kaçırılırsa takip kesinleşir; artık borcun varlığı tartışılamaz, yalnızca sınırlı sebeplerle (örneğin ödeme, zamanaşımı gibi belgeye dayalı iddialarla) icra mahkemesine başvurulabilir. İtirazın kapsamı da önemlidir: borcun tamamına mı, faize mi, yetkiye mi itiraz edildiği dilekçede açıkça yazılmalıdır. Sadece "itiraz ediyorum" denilmesi, imzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gereken hâllerde hak kaybı doğurabilir.
Maaş Haczinde Kesintinin Sınırı ve Sıra Cetveli
Maaş üzerine konulan haciz, ücretin tamamını kapsamaz. Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olan kısmın ayrılmasını öngörürken, kesilecek miktar bakımından belirli bir asgari oranın altına inilmemesini de düzenler. Nafaka alacakları bakımından ise ayrık bir rejim geçerlidir ve nafaka alacağı sıra bakımından öncelik taşır. Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler:
- Birden fazla haciz varsa işveren, sıraya göre kesinti yapar; ikinci haciz sıraya alınır.
- Emeklilik maaşı, ihbar ve kıdem tazminatı gibi kalemlerin haczedilebilirliği farklı kurallara tabidir.
- Kesinti tutarı hatalıysa muhatap işveren değil, icra dairesi ve gerekirse icra mahkemesidir.
- İşverenin bildirim yükümlülüğünü yerine getirmemesi ayrı sorumluluk doğurabilir.
Sulh mü Takibin Devamı mı: Dosyayı Kapatma Kararı
Borçlu açısından haczin kaldırılmasının en hızlı yolu çoğu zaman taksitlendirme veya haricen anlaşmadır. Ancak burada iki nokta ihmal edilmemelidir: taksit taahhüdü, borcun kabulü sonucunu doğurabileceğinden itiraz hakkını fiilen tüketebilir; harici ödeme yapıldığında ise dosyanın kapatıldığına dair icra dairesinden belge alınmalıdır. Alacaklı tarafında ise takibi sürdürmenin maliyeti, borçlunun tespit edilebilen malvarlığıyla karşılaştırılmalı; tahsil kabiliyeti düşükse yapılandırılmış bir ödeme protokolü genellikle daha rasyoneldir.
Zaman Çizgisini Ayakta Tutan Kontroller
- Tebliğ tarihi ile itiraz son günü aynı takvimde işaretlenir.
- İtirazdan sonra alacaklının itirazın kaldırılması/iptali yoluna gitme ihtimali için belgeler hazır tutulur.
- Maaş kesintileri her ay bordro üzerinden kontrol edilir, fazla kesinti gecikmeden bildirilir.
- Dosya borcu, işleyen faiz ve masraflarla birlikte periyodik olarak hesaplattırılır.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; takibin türü, tebligatın şekli ve alacağın niteliği sonucu değiştirebilir. Ödeme emrini elinize aldığınız gün profesyonel destek almanız, süre bakımından en güvenli yaklaşımdır.