İlamsız takipte borçlunun elindeki en güçlü araç, mahkeme kararı olmadan başlatılan takibe karşı süresinde yapılan itirazdır. Ödeme emri tebliğ edildiği anda kısa bir süre işlemeye başlar ve bu süre kaçırıldığında takip kesinleşerek maaş haczi gündeme gelir. Aşağıdaki çerçeve İİK'nın takip düzeni ve HMK'nın genel usul kuralları göz önünde tutularak hazırlanmıştır.
Ödeme Emri Elinize Geçtiğinde Saat İşler
İlk yapılması gereken, tebliğ tarihini tebligat zarfı üzerinden doğrulamaktır. Zarf atıldığında bu tarih tartışmalı hâle gelir. İtiraz icra dairesine yapılır ve borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır. Kısmi itirazda itiraz edilmeyen bölüm için takip kesinleşmeye devam eder.
Maaş Haczinde Kesinti Sınırı
İİK, ücretin tamamının değil kanunda belirlenen oranı aşmayan bölümünün haczedilebileceğini düzenler; nafaka alacakları bakımından bu sınır farklı işler. Uygulamada işverenin yanlış oranda kesinti yapması veya birden fazla haciz müzekkeresini sıraya koymaması sık görülür. Bordro ile banka hesabına yatan tutar karşılaştırılarak kesintinin doğruluğu her ay denetlenmelidir.
İtiraz mı, Şikâyet mi
- Borcun varlığına veya miktarına yönelik karşı çıkış: itiraz
- İcra dairesinin işleminin usule aykırı olması: şikâyet
- Haczedilemeyecek bir gelirin haczedilmesi: şikâyet yolu gündeme gelir
- İmzanın inkârı: ayrıca ve açıkça belirtilmesi gereken bir itiraz türü
Yanlış adlandırma tek başına hak kaybına yol açmasa da incelemeyi geciktirir ve bu gecikme sırasında kesinti sürer.
Ödemenin İspatı Kimde
Borcun ödendiği savunuluyorsa bunu ispat yükü ödediğini söyleyen taraftadır. Elden yapılan ödemeler bu nedenle en zayıf noktadır. Banka dekontu, açıklamalı havale ve karşı tarafın ödemeyi teyit eden mesajı bir arada sunulmalıdır. Dekontun açıklama alanına hangi borç için ödeme yapıldığının yazılması, ileride doğacak tartışmayı baştan bitirir.
Genel Uyarı
İcra takipleri gün hesabıyla yürüyen dosyalardır ve buradaki bilgiler genel niteliktedir. Takibin türü, alacağın kaynağı ve tebligatın usulü sonucu değiştirebileceğinden, ödeme emrini aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki görüş alınması yerinde olur.