Maaş haczi, borçlunun düzenli gelirine doğrudan dokunduğu için icra takibinin en hızlı sonuç doğuran araçlarından biridir. Ancak haczin kapsamı ve oranı kanunla sınırlandırılmıştır; işverene giden yazının bu sınırları aşması ya da haczedilemeyen kalemleri kapsaması halinde borçlunun başvurabileceği yollar bulunur. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte belirleyici olan, itirazın doğru mercie ve süresinde yapılmasıdır.
Takibe İtiraz ile Hacze Şikâyeti Karıştırmamak
Uygulamadaki en yaygın hata, iki farklı yolun birbirinin yerine kullanılmasıdır. Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik itiraz ödeme emrine karşı yapılır ve icra dairesine yöneltilir. Buna karşılık haczin usulüne, oranına ya da haczedilemez nitelikteki bir alacağa uzanmasına yönelik başvuru, icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluyla götürülür. Yanlış merci seçimi, itirazın esası haklı olsa dahi başvurunun reddine yol açar.
Haczedilemeyecek Kalemlerin Tespiti
Ücretin tamamı haczedilemez; kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu kısmı koruma altına alır. Ayrıca nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır. Bordroda görünen bazı kalemlerin niteliği tartışmalı olabileceğinden, itiraz dilekçesine bordronun tamamının eklenmesi ve hangi kalemin neden haciz dışı bırakılması gerektiğinin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir. Genel bir ölçüsüzlük iddiası, hesap gösterilmediği sürece sonuç vermez.
İtiraz Dosyasına Konulacak Belgeler
- İcra dosyasının güncel hesap dökümü ve haciz yazısının örneği
- Son aylara ait bordrolar ve banka hesap hareketleri
- Aile durumunu ve bakmakla yükümlü olunan kişileri gösteren kayıtlar
- Kira, kredi ve zorunlu gider kalemlerini belgeleyen ödeme kayıtları
- Varsa daha önce konulmuş hacizlerin sırasını gösteren yazışmalar
Birden Fazla Haciz ve Sıra Sorunu
Aynı ücret üzerinde birden çok icra dosyasından haciz bulunması halinde işveren, kesintiyi sıraya göre yapar. Sonraki dosyanın kesintiye başlaması için önceki dosyanın kapanması beklenir. Borçlu açısından burada kontrol edilmesi gereken husus, işverenin sıraya uygun kesinti yapıp yapmadığı ve toplam kesintinin kanuni sınırı aşıp aşmadığıdır. Sıra hatalı uygulandığında dosyalar arasında düzeltme talebi gündeme gelir.
Süre Kaybını Önleyen Takip Düzeni
Şikâyet yolu kısa sürelere bağlıdır ve bu süreler öğrenme tarihinden işler. Borçlunun haczi işverenden değil, kesinti yapılmış bordroyu gördüğünde öğrenmesi sık karşılaşılan bir durumdur. Bu nedenle icra dosyasının düzenli olarak elektronik ortamdan izlenmesi, tebligat adresinin güncel tutulması ve her yeni işlem için dosyaya not düşülmesi, hak kaybını önleyen en basit önlemdir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, alacağın niteliği ve borçlunun gelir yapısı sonucu doğrudan etkilediğinden, itiraz öncesinde dosyaya özel hukuki değerlendirme alınması önerilir.