İlamsız takipte alacaklının elinde bir mahkeme kararı yoktur; takip, ödeme emrinin tebliği ile başlar ve borçlunun tutumuna göre yön değiştirir. Bu yapı, hem alacaklı hem borçlu bakımından mal beyanını ve buna bağlı ispat tartışmalarını öne çıkarır. Aşağıda mal beyanı çevresindeki delil düzeni ve başvurunun yanlış makama yöneltilmesinin sonuçları ele alınmaktadır.
Mal Beyanının İşlevi
Mal beyanı, borçlunun malvarlığını icra dairesine bildirmesidir. Beyanda bulunmamak ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunmak, İİK kapsamında ayrı yaptırımlara bağlanmıştır. Alacaklı bakımından ise beyanın doğruluğu, haciz stratejisinin temelini oluşturur; beyanla kayıtlar örtüşmediğinde araştırma yönü değişir.
Beyanın Doğruluğunu Sınayan Kaynaklar
- Tapu ve araç sicil kayıtları ile bunların üzerindeki takyidatlar
- Banka hesaplarına ilişkin sorgu sonuçları
- Sosyal güvenlik kayıtlarındaki işveren ve ücret bilgisi
- Ticaret sicili üzerinden ortaklık ve pay durumu
- Takip tarihine yakın dönemde yapılan devir işlemleri
Takibe yakın tarihli devirler, tasarrufun iptali tartışmasının kapısını aralar. Bu nedenle sorgu sonuçları alındığı tarihle birlikte saklanmalı, sonraki değişiklikler karşılaştırmalı olarak izlenmelidir.
İtirazın Yönü Kritik: İcra Dairesi mi, İcra Mahkemesi mi?
Uygulamadaki en yaygın hata, itirazın ve şikâyetin muhataplarının karıştırılmasıdır. Ödeme emrine itiraz icra dairesine yapılırken, memur işlemine karşı şikâyet ve itirazın kaldırılması talepleri icra mahkemesinin konusudur. Borca itiraz dilekçesinin doğrudan mahkemeye verilmesi ya da şikâyetin daireye bırakılması hâlinde evrak süresi içinde doğru yere ulaşmayabilir. Kısa süreli bu yolların kaçırılması, esasen haklı olan borçlunun takibi durduramaması sonucunu doğurur.
İtiraz Sonrası İki Yol
- İtirazın kaldırılması yolu, alacağın belirli nitelikteki belgelere dayanmasını gerektirir.
- İtirazın iptali yolu ise genel mahkemede yürür ve her tür delille ispat imkânı verir.
- Belgenin niteliği baştan değerlendirilmediğinde, seçilen yol sonuçsuz kalır ve süre kaybedilir.
- Her iki yolda da takibe konu alacağın dayanağı ile takip talebindeki tutarın örtüşmesi kontrol edilmelidir.
- Faiz türü ve işleyiş tarihi takip talebinde hatalı yazılmışsa bu husus başlı başına itiraz konusu olabilir.
Borçlu Tarafında Sık Görülen Eksikler
İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılmaması, kısmi itirazda kabul edilen tutarın belirtilmemesi ve haczedilemezlik iddiasının zamanında ileri sürülmemesi başlıca kayıp sebepleridir. Emekli maaşı, asgari ücret üzerindeki sınırlar ve ev eşyası gibi başlıklarda iddianın süresinde ve doğru mercie yöneltilmesi gerekir. HMK kaynaklı genel usul kuralları ile icra hukukuna özgü kısa süreler birlikte takip edilmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İcra dosyalarında günler ölçüsünde işleyen süreler bulunduğundan, ödeme emri elinize ulaştığı anda dosyanın incelenmesi ve yolun doğru seçilmesi büyük önem taşır.