İcra takibinde satış aşaması, belgeye dayalı ve süreye sıkışmış bir alandır. Borçlunun mal beyanı, haczedilen malın kıymet takdiri ve satış ilanı; hem alacaklının hem borçlunun elindeki delil setini doğrudan biçimlendirir. İİK'nın takip hukukuna özgü kuralları ile HMK'nın genel usul hükümleri arasındaki iş bölümünü doğru kurmayan taraf, çoğu zaman haklı olduğu bir noktada usulden kaybeder.
Mal Beyanının Dosyaya Kattığı Delil Değeri
Mal beyanı yalnızca bir form değil, sonraki aşamalarda karşı tarafa yöneltilebilecek bir beyandır. Beyanın içeriği ile tapu, trafik tescil, banka ve şirket ortaklık kayıtları arasındaki çelişki, gerçeğe aykırı beyan tartışmasının çekirdeğini oluşturur. Alacaklı tarafında yapılması gereken, beyanı olduğu gibi kabul etmek yerine kurum sorgularının çıktılarıyla karşılaştırıp farkı tarih sırasına göre tabloya dökmektir.
Satıştan Önce Toplanması Gereken Belgeler
- Kıymet takdiri raporu ve rapora esas alınan taşınmaz veya taşınır bilgileri
- Tapu kaydındaki şerh, ipotek ve takyidat dökümü
- Kiracı bulunuyorsa kira sözleşmesi ve ödeme kayıtları
- Satış ilanının tebliğine ilişkin tebligat parçaları
- Malın fiilî durumunu gösteren tespit tutanağı veya fotoğraflar
Şikâyet mi, İtiraz mı, Dava mı?
Yanlış merciye başvuru riski bu alanda en çok görev ayrımında doğar. İcra memurunun işlemine yönelik hukuka aykırılık iddiaları icra mahkemesine şikâyet yoluyla taşınırken; borcun esasına, alacağın varlığına veya mülkiyet iddiasına ilişkin uyuşmazlıklar farklı bir yol ve çoğu zaman genel mahkeme gerektirir. Üçüncü kişinin mal üzerindeki hak iddiası da kendi özel usulüne tabidir. Dilekçenin başlığı doğru seçilmediğinde, kanunun öngördüğü kısa süre yanlış mercide tükenebilir.
İhale Aşamasında Delil Zincirini Korumak
İhalenin feshi tartışmalarında ileri sürülen sakatlıkların çoğu ilan, tebligat ve artırma tutanağı üzerinden ispatlanır. Bu nedenle satış günü öncesinde ilan metninin yayım tarihi, ilgililere yapılan tebligatların usulü ve kıymet takdirine itiraz edilip edilmediği dosya örneğiyle sabitlenmelidir. Fesih iddiası soyut kaldığında değil, hangi işlemin hangi belgeyle sakat olduğu gösterildiğinde değerlenir.
Kapanış
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup somut takibin aşamasına göre değişebilir. Satış ve mal beyanı süreçlerinde adım atmadan önce dosya örneğiyle birlikte hukuki destek almanız önerilir.