İlamsız icra takibi, kısa ve kesin sürelerle örülmüş bir usuldür. Ödeme emrinin tebliğiyle birlikte birkaç ayrı süre aynı anda işlemeye başlar ve bunlardan birinin kaçırılması, alacaklı veya borçlu bakımından telafisi güç sonuçlar doğurur. İİK ve HMK hükümleri çerçevesinde bu rehber, ödeme emrinden haciz aşamasına kadar takvimin nasıl izleneceğini ve mal beyanı yükümlülüğünün nereye oturduğunu ele alır.
Tebligat Anından İtibaren İşleyen Süreler
Ödeme emrinin tebliği bir değil birden çok sürenin başlangıcıdır. Borçlu bakımından borca veya imzaya itiraz süresi ile mal beyanında bulunma süresi eş zamanlı işler; bunların her ikisi de yedi gündür. İtiraz edilmesi mal beyanı yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle takvimde tek bir son tarih değil, aynı güne denk gelen ayrı yükümlülükler işaretlenmelidir.
İtiraz Sonrası Alacaklının İki Yolu
İtiraz üzerine takip durur ve alacaklı için iki ayrı yol açılır. Elinde İİK'nın aradığı nitelikte belge bulunan alacaklı, itirazın kaldırılması yoluna gidebilir ve bu talep altı aylık süreye tabidir. Belge yoksa itirazın iptali davası açılır; bu dava ise bir yıllık süre içinde açılmalıdır. Süre kaçırıldığında takip düşer ve alacak için baştan başlanması gerekir. Hangi yolun seçileceği, elde bulunan belgenin niteliğine göre belirlenir.
Mal Beyanının Kapsamı
- Beyanın borcu karşılayacak nitelikte ve gerçeğe uygun olması gerekir
- Malın bulunduğu yer, niteliği ve üzerindeki takyidatlar gösterilir
- Üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar da beyana dâhildir
- Beyanda bulunmamanın veya gerçeğe aykırı beyanın yaptırımı bulunur
- Sonradan mal edinildiğinde beyanın güncellenmesi gündeme gelir
Haciz Aşamasının Takvimi
Takibin kesinleşmesinden sonra haciz talebinin de süresi vardır; bu talep bir yıl içinde yapılmazsa dosya işlemden kaldırılır ve yenileme gerekir. Haciz talebiyle birlikte hangi malvarlığı unsurlarına yönelineceği önceden belirlenmelidir. Kayıt sorgularının sonuçları, üçüncü kişilerdeki alacaklara ilişkin haciz ihbarnameleri ve bunlara verilen cevaplar ayrı bir izleme tablosunda tutulmalıdır.
Tebligat Kaynaklı Riskler
Bu usulde en sık görülen hak kaybı, tebligatın usulüne uygun yapılmaması veya borçlunun ödeme emrinden geç haberdar olmasıdır. Tebligatın hangi adrese, kime ve hangi şerhle yapıldığı incelenmeden sürelerin işlediği kabul edilmemelidir. Usulsüz tebligat iddiası ayrı bir usul yolunu gerektirir ve bu yolun da kendi takvimi vardır.
Ödeme ve Anlaşma İhtimali
Taraflar arasında yapılandırma veya taksitle ödeme konusunda anlaşma sağlanabiliyorsa, bu anlaşmanın dosyaya yansıtılma biçimi önemlidir. Dosya dışında yapılan ödemelerin belgelenmemesi, sonradan mükerrer tahsilat tartışmasına yol açar.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve dosyanızın niteliği süreleri değiştirebilir. Takip dosyanızdaki tebliğ tarihini esas alan bir takvim çıkarmak için bir hukukçudan destek almanız yerinde olur.