Ödeme emrine süresinde itiraz edilmesiyle takip durur; ancak uyuşmazlık bitmez, yalnızca yer değiştirir. Bu andan itibaren yük alacaklıya geçer ve seçeceği yol, dosyanın süresini, maliyetini ve tazminat riskini belirler. İİK bu geçişi iki ayrı mekanizmayla kurar, HMK ise genel mahkemede görülecek yargılamanın usulünü tamamlar. Bu rehber, itiraz sonrası aşamayı her iki taraf açısından ele alır.
İki Ayrı Yol: İcra Mahkemesi ve Genel Mahkeme
Alacaklının elinde kanunun aradığı nitelikte bir belge varsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu yol dar ve hızlıdır; inceleme belge üzerinden yürür, tanık dinlenmesi kural olarak gündeme gelmez. Belge yoksa veya belgenin niteliği tartışmalıysa, genel mahkemede itirazın iptali davası açılır. Bu yol daha uzundur, ancak tüm delillerin tartışılmasına imkân verir. Yol seçiminin yanlış yapılması, esasa girilmeden ret sonucu doğurur ve alacaklı zaman kaybeder.
Süre Tablosunu Kurmak
- İtirazın borçluya tebliğ edildiği veya alacaklıya bildirildiği tarih kaydedilir.
- İtirazın kaldırılması istemi için öngörülen süre ayrı bir satırda takip edilir.
- İtirazın iptali davası bakımından öngörülen süre ayrıca hesaplanır.
- Alacağın tabi olduğu zamanaşımı süresi aynı tabloda tutulur.
- Takip dosyasının işlemsiz kalmaması için yapılacak işlemler takvimlenir.
Gecikmiş İtiraz ve Şikâyet Hattı
Borçlu kusuru olmaksızın süresinde itiraz edememişse, engelin kalktığı tarihten itibaren gecikmiş itiraz yoluna gidebilir. Burada anlatılması gereken, borcun bulunmadığı değil, itiraz edememenin haklı sebebidir; engel somut belgeyle ortaya konmalıdır. Takip işlemlerindeki usulsüzlükler ise itirazdan farklı bir mekanizma olan şikâyet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Bu iki yolun karıştırılması, doğru içerikli bir başvurunun yanlış kalıpta sunulması nedeniyle reddine yol açabilir.
İki Yönlü Tazminat Riski ve Uzlaşma Kararı
İtirazın iptali sürecinde haksız çıkan taraf, koşulları oluştuğunda tazminatla karşılaşabilir. Bu risk borçlu için de alacaklı için de gerçektir ve uzlaşma masasında en belirleyici unsurlardan biridir. Karar verirken şu ölçütler tartılmalıdır: alacağın belgeye dayanma gücü, karşı tarafın ödeme kabiliyeti, yargılamanın öngörülen süresi ve dosyanın taraflar arasındaki ticari ilişkiyi nasıl etkileyeceği. Anlaşma sağlanırsa protokolde takibin haczin akıbeti, işlemiş faiz, masraf ve vekâlet ücretinin durumu ile takipten feragat edilip edilmeyeceği tek tek yazılmalıdır; eksik yazılan bir kalem, kısa süre içinde yeni bir uyuşmazlığa dönüşür.
Değerlendirme
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; elinizdeki belgenin niteliği ve tarihler izlenecek yolu belirler. İtiraz sonrası aşamada süre kaybetmemek için dosyanızı bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz uygun olur.