İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, çoğu zaman en kısa süre içinde kullanılması gereken araçtır: ödeme emrine itiraz. İİK ve HMK ekseninde bu itirazın hangi merciye, hangi kapsamda ve hangi gün yapıldığı, dosyanın tamamının seyrini belirler. Sürenin kaçırılması halinde takip kesinleşir ve tartışma artık borcun varlığı üzerinden değil, haczin sınırları üzerinden yürür.
Takip Türünü İlk Adımda Belirlemek
Elinize ulaşan evrakın hangi takip türüne ait olduğu, itirazın nereye yapılacağını belirler. İlamsız takipte ödeme emrine itiraz icra dairesine yöneltilir ve itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise itiraz icra mahkemesine yapılır ve takibin durması için ayrıca karar gerekir. İlamlı takipte itiraz değil, icranın geri bırakılması yolu gündeme gelir. Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçe doğru içerikte olsa bile sonuç doğurmayabilir.
İtirazın Kapsamını Eksiksiz Yazmak
- Borcun tamamına mı, bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça belirtilmelidir.
- İmzaya itiraz varsa ayrıca ve açıkça yazılmalıdır; genel itiraz imza itirazını kapsamaz.
- Yetkiye itiraz edilecekse, hangi icra dairesinin yetkili olduğu gösterilmelidir.
- Faiz oranına veya işlemiş faize itiraz ediliyorsa bu kalem ayrıca gösterilmelidir.
- Zamanaşımı, ödeme, takas gibi savunmalar itiraz dilekçesinde ileri sürülmelidir.
İtirazdan Sonra Ne Olur
İtiraz üzerine takip durduğunda top alacaklıya geçer; itirazın kaldırılması veya iptali için mahkemeye başvurması gerekir. Borçlu açısından bu aşamada iki nokta önemlidir. Birincisi, itirazın haksız çıkması halinde tazminat sorumluluğunun gündeme gelebilmesi; bu nedenle itiraz gerekçesiz atılan bir adım olmamalıdır. İkincisi, itirazın kaldırılması davasında sunulacak belgelerin niteliğinin sınırlı olması; bu yüzden ödeme belgeleri baştan derlenmelidir.
Süre Kaçırıldıysa Elde Kalan Yollar
Süre elde olmayan bir nedenle kaçırılmışsa gecikmiş itiraz yolu değerlendirilir; engelin ortadan kalktığı tarihten itibaren işleyen bu yol, mazeretin belgelenmesini gerektirir. Ayrıca borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit, ödeme yapılmışsa istirdat davaları ayrı birer seçenektir. Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyet yolu da bu aşamada ihmal edilmemelidir.
Son Söz
İcra dosyalarında gün hesabı, dilekçenin içeriği kadar belirleyicidir. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; takibin türü, dayanağı ve tebligatın usulü sonucu doğrudan etkilediğinden, ödeme emri elinize ulaştığı anda hukuki değerlendirme almak en güvenli yaklaşımdır.