Ödeme emri eline ulaşan borçlu için en kritik dönem, itiraz süresinin işlediği ilk günlerdir. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen takip hukukunda itiraz basit bir dilekçe gibi görünse de, itirazın kapsamı ve içeriği sonraki tüm aşamaları belirler. Bu rehber, borçlu tarafında itiraz uygulamasını ve eksik delille girilen bir itirazın nasıl aleyhe döndüğünü ele alır.
Önce Takibin Türünü Okumak
Elinize ulaşan evrakın hangi takip türüne ait olduğu, hangi haklara sahip olduğunuzu doğrudan belirler. Genel haciz yoluyla yapılan takipte borca itiraz takibi kendiliğinden durdururken, kambiyo senedine dayanan takipte durum farklı işler ve itirazın icra mahkemesine yapılması gündeme gelir. Kiralanan taşınmazın tahliyesine yönelik takiplerde ise itirazın içeriği kadar kira ilişkisinin varlığına yönelik beyan da önem taşır. Evrakın üst kısmındaki takip türü okunmadan yazılan itiraz, doğru olsa bile yanlış yere yapılmış olabilir.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça yazılır; kısmi itirazda kabul edilen tutar belirtilir.
- Faiz oranına ve işlemeye başladığı tarihe ayrıca itiraz edilmesi gerekir; borca itiraz bunları kendiliğinden kapsamaz.
- Yetkiye itiraz varsa, aynı dilekçede ve yetkili icra dairesi gösterilerek ileri sürülür.
- İmzaya itiraz ediliyorsa bunun açıkça ve ayrıca belirtilmesi zorunludur; genel bir itiraz imza itirazı sayılmaz.
- Zamanaşımı iddiası varsa, dayandığı tarih aralığıyla birlikte ifade edilir.
Delil Eksikliğinin Borçluya Maliyeti
Takip hukukunda ödeme iddiasını ispat yükü kural olarak borçludadır ve bu noktada en sık yaşanan kayıp, ödemenin belgesiz yapılmış olmasıdır. Elden yapılan ödemeler, açıklama yazılmadan gönderilen havaleler, üçüncü kişi hesabından yapılan transferler ve karşılıklı hesap kapatma anlaşmalarının yazıya dökülmemesi tipik örneklerdir. Ödeme yapılmış olsa bile hangi borca mahsuben yapıldığı gösterilemediğinde, alacaklının aynı tutarı başka bir alacağa saydığı savunması karşısında zor durumda kalınır.
İtirazdan Sonraki Aşamayı Baştan Planlamak
- İtirazın tebliğ tarihine göre süresinde yapıldığını gösteren kayıt saklanır.
- Alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmesi ihtimali için belgeler şimdiden derlenir.
- Elde bulunan ödeme belgelerinin tarih ve tutar tablosu çıkarılır; toplamlar takip talebindeki rakamla karşılaştırılır.
- Haciz riski bulunan mal ve haklar ile haczedilemeyecek nitelikte olanlar ayrı ayrı değerlendirilir.
- Borcun bir kısmı gerçekten mevcutsa, yapılandırma veya taksitlendirme seçeneği masaya konur.
Kötü Niyetli Takip İhtimali
Hiç doğmamış ya da ödenmiş bir borç için başlatılan takiplerde borçlunun elinde yalnızca savunma araçları değil, ayrıca menfi tespit ve istirdat yolları da bulunur. Bu yollara başvurmadan önce, takibin dayanağı olan belgenin nasıl elde edildiğine dair bilgi toplanması sürecin yönünü değiştirebilir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve içindir ve dosyanızdaki takip türüne göre farklılaşır. Süreler kısa işlediğinden, ödeme emrini aldığınız gün bir hukukçuya danışmanız hak kaybını önlemek açısından önemlidir.