Maaşına haciz uygulandığını işveren bildirimiyle öğrenen borçlunun elinde aslında birden fazla yol vardır; ancak bu yolların hiçbiri diğerinin yerine geçmez. İtiraz edilmesi gereken yerde şikâyet, şikâyet edilmesi gereken yerde itiraz yoluna gidilmesi, süre geçtikten sonra telafisi güç sonuçlar doğurur. Aşağıda iki yolun ayrımı ve her birinde sunulacak belgeler ele alınmıştır.
İtiraz mı Şikâyet mi
Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik bir karşı çıkış varsa bu bir itirazdır ve ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır. Buna karşılık takibin veya haczin usulüne aykırı yürütüldüğü ileri sürülüyorsa konu, icra hukuk mahkemesine yapılacak bir şikâyettir. Kamu düzenine ilişkin bazı hâllerde şikâyet süreye bağlı olmaksızın ileri sürülebilirken, çoğu hâlde öğrenmeden itibaren işleyen yedi günlük süre uygulanır.
Kesinti Oranının Sınırı
İcra ve İflas Kanunu, ücret ve maaşların tamamının haczedilmesine izin vermez; kural olarak kesinti dörtte bir oranıyla sınırlıdır ve borçlunun ailesinin geçimi için gerekli miktar gözetilir. Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı işler. Uygulamada sık görülen hata, birden fazla dosyadan aynı anda kesinti yapılması veya nitelikçe kesintiye tabi olmayan ödemelerin matraha dâhil edilmesidir; bu durumlar şikâyet konusudur.
Önceden Verilen Muvafakat Geçerli midir
Haczedilemeyecek malların haczine önceden rıza gösterilmesine ilişkin anlaşmalar geçersizdir. Yani kredi sözleşmesine konulan ve maaşın tamamının haczine muvafakat anlamına gelen kayıtlar, haciz uygulanmadan önce verilmiş olmaları hâlinde sonuç doğurmaz. Haciz uygulandıktan sonra borçlunun kendi iradesiyle verdiği muvafakat ise farklı değerlendirilir. Bu ayrım, dilekçede açıkça kurulması gereken bir noktadır.
Dosyaya Sunulacak Belgeler
- Son aylara ait bordrolar ve banka maaş hesabı ekstresi
- İşverenin icra dairesine verdiği cevap yazısının örneği
- Takip dosyasının güncel hesap tablosu
- Aynı borçlu hakkında derdest diğer dosyaların listesi
- Bakmakla yükümlü olunan kişilere ilişkin nüfus kayıt örneği
Tebligatın Doğru Okunması
Ödeme emrinin usulsüz tebliğ edildiği düşünülüyorsa, öğrenme tarihi bildirilerek usulsüz tebligat şikâyetinde bulunulur ve tebliğ tarihinin düzeltilmesi istenir. Bu adım, itiraz süresini kaçırmış görünen dosyalarda kapıyı yeniden açabilecek tek yoldur; bu nedenle haciz öğrenilir öğrenilmez tebligat parçasının incelenmesi gerekir.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takibin türü, tebligat tarihleri ve dosya sayısı sonucu değiştireceğinden, dilekçe verilmeden önce dosyanın incelenmesi önerilir.