İcra dosyasında haciz ve satış aşaması, borçlu için en somut sonuçların doğduğu evredir. Bu evrede yapılan işlemlere karşı başvurulacak yol dava değil, İİK'daki şikâyet kurumudur. Şikâyetin muhatabı ve süresi karıştırıldığında, hukuka aykırı bir haciz dahi kesinleşerek uygulanmaya devam eder.
Şikâyet Nereye, Ne Zaman?
İcra dairesinin işlemlerine karşı şikâyet, icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yapılır. Kural olarak süre, işlemin öğrenilmesinden itibaren yedi gündür. Buna karşılık bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâlinde süre aranmaz; kamu düzenine aykırılık taşıyan işlemlerde de süresiz şikâyet mümkündür. Uygulamada asıl tartışma, somut aykırılığın süreye tabi mi yoksa süresiz şikâyet kapsamında mı olduğudur.
Maaş Haczinde Sınırlar
- İİK, maaş ve ücretlerin ancak belirli bir oranda haczedilebileceğini, bu oranın dörtte birden az olamayacağını öngörür.
- Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama uygulanmaz.
- Borçlunun rızasıyla maaşının tamamı üzerinde haciz kabul edilmesi, haciz uygulanmadan önce verilmiş bir muvafakate dayanıyorsa geçerliliği tartışmalıdır.
- Birden çok haciz varsa sıra cetveli ve derece kaydı önem kazanır; sonraki hacizler sıraya alınır.
- Emekli maaşı bakımından özel kanunlardaki koruma hükümleri ayrıca değerlendirilir.
Satış Aşamasının Kritik Noktaları
- Kıymet takdiri raporunun tebliğinden itibaren, rapora karşı itiraz süresinin kaçırılmaması.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediğinin kontrolü.
- Elektronik satış sürecinde tekliflerin ve şartnamenin incelenmesi.
- İhale sonrası, ihalenin feshi talebinin kısa süre içinde icra mahkemesine iletilmesi.
İhalenin feshi talebi reddedilirse, ihale bedeli üzerinden hesaplanan bir para cezasına hükmedilebilir. Bu risk, fesih talebinin somut ve belgeye dayalı sebeplerle kurulmasını zorunlu kılar.
Şikâyet Dilekçesinde Aranan Somutluk
İcra mahkemesi dar yetkili ve hızlı işleyen bir mercidir; genel nitelikte itirazlar sonuç vermez. Dilekçede hangi işlemin, hangi tarihte, hangi kurala aykırı yapıldığı ve öğrenme tarihinin nasıl belirlendiği açıkça gösterilmelidir. Talebe, işlemin durdurulması yönünde tedbir istemi eklenmezse, şikâyet incelenirken satış süreci devam edebilir.
Borca İtiraz ile Karıştırmamak
Takibin dayanağına yönelik itirazlar takibin başındaki ödeme emri aşamasına aittir; haciz aşamasında yapılacak şikâyet, borcun varlığını değil işlemin usulünü tartışır. Borç hiç doğmamışsa menfi tespit yolu ayrıca işletilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, haczedilen malın niteliği ve tebligat tarihleri sonucu değiştirir. Haciz veya satış bildirimini aldığınız gün süre başladığından, dosyanızı vakit kaybetmeden bir hukukçuya inceletmeniz uygun olur.